Recent Updates Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Ажиглагч 2:08 am on 2017.06.23 Permalink | Reply  

    Шөнө, гудамж, дэнлүү, аптека … 

    Уг нь энэ шүлгийг 2012 оны 10-р сарын 10-ны өдөр, бичсэнээс нь хойш яг нэг зуун жилийн дараа дурсая гэж бодож байгаад мартсан байсан. За яахав, 2017.10.10-д гэж дотроо товлосон ч өчигдөр, энэ жилийн хамгийн богино шөнө цонхоороо хараад өөрийн эрхгүй саналаа.

    Ночь, улица, фонарь, аптека,
    Бессмысленный и тусклый свет.
    Живи ещё хоть четверть века —
    Всё будет так. Исхода нет.

    Умрёшь — начнёшь опять сначала
    И повторится всё, как встарь:
    Ночь, ледяная рябь канала,
    Аптека, улица, фонарь.

    (Харанхуй, гудамж, дэнлүү, аптека
    Ямар ч утгагүй бүдэгхэн гэрэл
    Хорин таван жил дахиад амьдар, хамаагүй
    Яг хэвээрээ байж таарна. Арга алга.

    )

    [Зураг]

    Би Ленинградад сурч байхдаа энэ шүлгийг 1982 оны 10-р сарын 10-нд анх уншиж төгсгөлд нь дурайлгасан “10 октября 1912” огноог олж хараад ер бусын мэдрэмж төрж билээ. Оюутны байрны цонхоор яг 70 жилийн өмнөх шөнө, гудамж харагдаагүй ч хожим, яг хуучны Петроградын дүр төрхийг хэвээр хадгалсан олон гудамжаар нааш цааш өнгөрөхдөө тэрхүү шөнө, гудамж, дэнлүү-г байн байн төсөөлдөг байж билээ.

     
  • Ажиглагч 10:32 pm on 2017.06.22 Permalink | Reply  

    Баримт, баримт, баримт … 

    Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн сурталчилгаа улангасч оргилдоо хүрлэээ. Орой бүр нэр дэвшигч гурав ямар адгийн новш болохыг илчилсэн шинэ шинэ баримт, эсвэл өмнөх баримтыг дэлгэрүүлсэн бичлэг, нэвтрүүлгүүд мэндэлж байна. Хажуугаар нь тэдгээр баримтыг дүрсэлсэн зурагт хуудсууд. Гэхдээ цаасан дээр хэвлээгүй, цахим зурагт хуудсууд нийгмийн сүлжээгээр. Гудамжинд сурталчилгааны хөлтэй самбар хааяа нэг тааралдана. Жинхэнэ тулаан дэлгэцэн дээр, цахим фронт дээр өрнөж байна.
    Энэ удаагийн сонгууль бол баримт фактын сонгууль. Хамгийн том 60 тэрбумаас эхлээд төмөр зам, тэрбумын офшор, 50 сая вон хүртэл цул баримт. Ийм учраас аль ч тал нэг ч баримтыг няцаасангүй. Оронд нь “өөрөө муухай” гэсэн ээлжит шинэ баримтаар хариу барьж байна. Сонгуулийн дарааа олон сар жил ярих, судлах, бас мөрдөн шалгах баримтууд.
    Ямар азаар хэдхэн хоног үлдэв ээ. Бусад телевизээр бүтээгүй халз мэтгэлцээн Олон нийтийн телевизээр явахаар болжээ. Үзэгч сонгогчдоос ирсэн асуулт гэж байгаад хөтлөгчид байдгаараа “соёлтой” асуулт тавина, харин нэр дэвшигчид бэлтгэсэн захирагдах юу л бол. Чи би-дээ тулах бол зүгээр л нөхөрсөг яриа. Х.Баттулгын зүгээс дараачийн элдэв фактыг гаргаж үхэр буугаа тавихад М.Энхболд нүүрний ямар ч хувиралгүйгээр няцаана. Гэхдээ хараал ерөөлдөө хүрэхгүй болов уу. С.Ганбаатар (өнөө маргааш нэрсийн жагсаалтаас хасагдахгүй бол) хажуунаас нь хэсэг лоозогнох биз. Сүртэй юм болохгүй.
    Жинхэнэ сүртэй юм санал хураалтын маргаашнаас болж магадгүй. Миний хувьд түгшиж л байна…

     
  • Ажиглагч 7:24 pm on 2017.06.14 Permalink | Reply  

    Маргаашийн Ерөнхийлөгчийн хүмүүжил 

    2017 оны Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн хувь заяаг зөвхөн гурван нэр дэвшигчийн халз мэтгэлцээн шийднэ гэсэн хүлээлт бий болжээ. Хэнээр хөтлүүлэх гээд бөөн шалгаруулалт. Урьд нь МҮОНТ онцгой эрхээр тасралтгүй зохион байгуулаад олигтой чаддаггүй байсан бол энэ удаад арилжааны телевизүүд холбоогоороо нийлээд гурван удаа явуулахаар зарласан ч өнгөрөгч Бямба гаригийн үдэш товлосон эхний мэтгэлцээн цуцлагдлаа. Зарим улсад одоо тэр албыг хашдаг, эсвэл илүү рейтингтэй нэр дэвшигч мэтгэлцээнд ирэхгүйгээр томордог тактик бий. Жишээлбэл, Путин хэзээ ч оролцдоггүй. Харин манай гурвын хоёр нь ойролцоо яваа байх, гэхдээ Х.Баттулга М.Энхболдтой нүүр тулахад арай эрт гэж үзсэн. Магадгүй зайнаас балбасаар байгаад мэтгэлцэхгүй дуусгана. Бас нэг тактик.

    Хэрвээ мэтгэлцээн болбол ямар байх вэ? Соёлтой, дайрч давшлаагүй, тэгээд хамгийн гол нь бодлогын мэтгэлцээн байх ёстой гэчихжээ. Бусад улс оронд хөтлөгчийг алгасаад өөр хоорондоо хэрэлдэх бол юу ч биш, үүнийг зурагтаар зөндөө харлаа. Манайх шиг, Ерөнхийлөгч болбол юу хийх вэ гэсэн асуултанд ээлжилж хариулсан үлбэгэр яриа байдаггүй. Ер нь мөрийн хөтөлбөр шиг худал хуурмагаар дүүрсэн хоосон цаас байдаггүй билээ. Манай гэрт хамгийн түрүүнд оруулж өгсөн М.Энхболд, Х.Баттулга хоёрын сурталчилгаа, мөрийн хөтөлбөрийн гарчгууд (“Үндэсний эв нэгдлийг эрхэмлэн бүтээнэ”, “”Иргэдэд чиглэсэн нийгмийн хамгааллын бодлогыг дэмжинэ”, “Ажлын байрыг ахицтай нэмнэ”, “Олон улсын идэвхтэй хамтын ажиллагаа”), тэдгээрийн цаана буй “Иргэдийн. Эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах Үндсэн хуулиар олгогдсон эрхийг баталгаажуулж…” гэх мэт өгүүлбэрийн аль нь хэнийх болохыг шууд хэлэх хүн байна уу? Хамгийн сүүлд авсан С.Ганбаатарын мөрийн хөтөлбөр “Есөн хүсэл, есөн зорилт” нэртэй бөгөөд цаашаагаа “Хариуцлагатай засаглалыг буй болгож, ажилгүйдэл ба ядуурлыг арилгана” гэхчлэн үргэлжлэв. Энэ гурваас уйгагүй хайвал, цэргүүдээр ажил хийлгэх зэрэг ганц хоёр содон санаа олдож магадгүй. Ерөнхийдөө, УИХ-ын сонгуулийн үеийн намуудын мөрийн хөтөлбөрөөс ялгаа алга.

    Ер нь манайд Ерөнхийлөгч гэж хэн бэ? Юу хийх ёстой, бас юу хийх ёсгүй бэ? Парламентийн засаглалтай Монгол Улсад энэ хүний хамгийн сайн хийх ёстой зүйл бол – УИХ нь, хууль шүүх нь, Засгийн газар нь хийх ёстой ажлаа хийх, харин ард иргэд амьдралаа өөрсдөө аваад явахад саад болохгүй байх явдал мөн. Зөвлөхөөрөө юмуу тамгын газартаа ажилд авах гээгүй юм бол “Ажлын байрыг ахицтай нэмэх” нь түүний үүрэг яавч биш. Дайн байлдаан, их цэрэг хөдөлгөх гээд онцгой юм тохиолдохгүй бол цэмбийгээд, Үндсэн хуулинд бичээд өгсөн билэг тэмдэг болоод сууж байх. Овоо тахиж, одон тараавал тараасхийгээд. Өмнөх ерөнхийлөгч шиг бүх юманд хөл, гар, хүзүүгээ шургуулж, жонхуу хутгахгүй, гарт таарснаа ийш тийш авч давхихгүй байх. Тогтуун, бат бэх, тайван байх. Дураараа дургидаггүй, хуульд захирагддаг байх.

    Нэр дэвшигчийн өөрсдийнх нь сурталчилгааг үзэх юм бол төгс гурван хүмүүн ажээ. Харин бие биенийхээ муу муухайг дэлгэсэн, эргүүлээд хариу барьсан гурвалжин дөрвөлжин хэрүүлийг үзэх юм бол жинхэнэ авлигач, хулгайч, худалч гурав нэр дэвшжээ. Төсөл сонгон шалгаруулж, эсвэл дуудлагаар худалдах учиртай нийслэлийн газрыг тэгэхгүйгээр баруун солгойгүй зарсан, хэдэн зуун тэрбумыг урсгасан төмөр зам, аж үйлдвэрийн цогцолбор баригдаагүй, ардын намынхны 60 тэрбумын яриа, өчигдөр уржигдар илэрсэн офшор хөрөнгө… Баримттай юм уу? АН-аас нэр дэвшигч “Женко” Х.Баттулга анхныхаа компанийн нэрийг олж авсан гэгдэх “Загалмайлсан эцэг” киноны гол дүрийн жүжигчин Аль Пачино “Хүний үйлдэл нь үгнээс нь үргэлж чухал байдаг. Зарим хүн чам руу хоёр цаг хашгичсан хэрнээ тусалдаг. Зарим хүн чамтай хоёр жил нялуурчихаад урвадаг” гэсэн бий. Өөр нэгэн суутан “Үг ярианд хэзээ ч бүү итгэ. Зөвхөн үйлдлийг нь хар. Тэгвэл бүх юм тодорхой болно” гэжээ. Сурталчилгааны сүүлийн өдрүүдэд улам ихээр цацагдаж буй эдгээр болон бусад “хар пиар”, “гүтгэлэг”, “хов жив”-үүдийн цаана гарцаагүй баримтууд байна. “Үнэний хувь” гэж ойлголт бий. Энэ хувь хэд болох тоон дээр маргаж болно, гэхдээ хараал ерөөл, гуйвуулга, хачрыг хассан ч дан баримтууд.

    Ямар ч хүн нэгэн сайхан өглөө босоод гэнэтхэн авлигач, худалч, хулгайч болдоггүй. Манай гурвын намтрыг сөхөх юм бол үүнд олон жилийг зарцуулж түүхэнд ул мөрөө үлдээжээ. Зах зухаас нь санаж байна. 1999 онд Миеэгомбын Энхболд нийслэлийн дарга болмогцоо хэдэн телевиз дагуулан хоттойгоо танилцах зуураа Хан-Уул дүүрэгт боксын холбооны нэрээр барьсан Сайхансамбуугийн SS клуб гэгдэх барилгууд илт хууль зөрчсөнийг хараад ихэд хилэгнэн шууд буулгах үүрэг өгч, түүний шударгыг дээр доргүй шагшсан билээ. Даанч буулгаагүй, тэр үеэс л эхэлсэн байх даа. Халтмаагийн Баттулга 17 чингэлэг спирт оруулж, Максимпекс, Баянгол, Талх чихэр-ийг хувьчилж авсан хэдэн сар. Сайнхүүгийн Ганбаатар гэдэг залуу “Би Англид банкинд дэд захирлаар дэндүү өндөр цалинтай ажилласаар залхлаа” гэсээр онгоцноос буусан тэр мөч. Энэ гурвыг манай энхрий хайрт намууд сонгогч бидэнд өргөн барьжээ. Уг нь иймэрхүү нөхдөд шүүлтүүр болж, тэртээ доохнуур тогтоож байхын тулд нам гээч юм баймаарсан. Гутармаар, гэхдээ азаар зөвхөн нэг нь Ерөнхийлөгчөөр сонгогдоно. Харин үлдсэн авлигач ба хулгайч, эсвэл хулгайч ба худалч, эсвэл авлигач ба худалч хоёулаа ялагдана гэж тайвширсугай.

    Насанд хүрсэн хүнийг, тэр тусмаа улс төрчийг өөрчилж болно, үгүй бол өөрсдөө засарна гэдэгт би итгэхгүй. Эхлээд нэг худлаа ярьсан бол бол түүнийгээ далдлахын тулд дараа дараачийн худлааг хэлсэн, тэгээд шулуудсан байж таарна. Нэг урвасан бол дахиад урвана гэж үзээд толгойг нь авдаг байсан өвөг дээдэс бидэнд юуг захиж үлдээсэн гэвэл – сурсан юмыг сураар боож болдоггүй. Манай хэвлэл мэдээлэл аль ерээд оноос “Ирээдүйн ерөнхийлөгчийг хүмүүжүүлнэ” хэмээн амалж тун цовоо эхэлсэн ч барсангүй. Ядахдаа зарим нэг булчирхайг нь олигтой хөгжүүлж чадсангүй. Манайд улаан цайм баримтууд ямар ч үр дагаваргүй замхраад байх юм. Улс төрчид сонин хэвлэл, радио, телевизээс айхаа больжээ. Очиж очиж нэр дэвшигчид өөрсдөө баримт дэлгэж, сэтгүүлчдэд захиалга өгөн бусдыгаа илчилж, харин сонин хэвлэл, радио, телевизүүд зүгээр нэг дамжуулагч суваг төдий болжээ. Тэгтэл нийгмийн цахим сүлжээ гарч ирээд гүйцээчихэв..

    Харин энэ сонгуулиар телевизүүд ганц тусгаар ажил хийж магадгүй болсон нь мэтгэлцээн. Гэхдээ бодлогын биш баримтын мэтгэлцээн байвал зүгээр ч юм уу…

     
  • Ажиглагч 2:35 pm on 2017.04.21 Permalink | Reply  

    Заамарчуудын “Ардын үг”-ийг боож унагав 

    Хэд хоногийн өмнө Төв аймгийн Заамар сумын хэсэг иргэд Улаанбаатарт ирж хэвлэлийн хурал хийлгэв. Нутгийнх нь дахиад 21 мянган га-д хайгуулын тусгай зөвшөөрөл олгохоор Ашигт малтмал, газрын тосны газраас мэдэгдэл ирүүлснийг багийн иргэд, сумын Иргэдийн төлөөлөгчид хуралдаж хэлэлцээд 100 хувь “зөвшөөрөхгүй” гэсэн санал өгч буцаасан ч дээгүүрээ хэдийнэ эсрэгээр шийдээд тэнд ухах сонгон шалгаруулалт зарлажээ. Компаниудын саналыг 5-р сарын 8 хүртэл хүлээж аваад ялалтын баярын өдөр задалж шалгаруулна.

    Заамарчууд дахиад ялагдав. Амьгүй сарны гадаргууг нүдээр үзье гэвэл пуужин муужин гэлтгүйгээр тэндхийн Хайлааст багийг зүглэн Туулын хоёр эргийг хэрхэн устай нь хутгаж онгичсоныг харахад болно. 1990-ээд оны “Алт-1” хөтөлбөрийн дагуу энэ нутгаас 140 тонн алтыг гаргаж авсан тоо байна. Чухам эндээс “Алтан Дорнод Монгол”, “МАК”, “Монполимет”, “Шижир алт” (“Монголросцветмет”), “Эрэл” гээд том том компаниуд оройд нь хүршгүй жаргалыг эдэлсэн ч сумын төв гэхэд тэртээ 1968 онд ах нарын барьж өгсөн хэвээрээ. Засмал зам нэг метр ч алга. Манайх монголын хамгийн хоцрогдсон сум гэж үглэх хүн хаа сайгүй. Хандив тусламж зөндөө сонсогддог ч урсаад өнгөрсөн. “Орон нутагт орсон хөрөнгө оруулалт, үр өгөөж битгий хэл сүйдсэн байгаль, ажилгүй иргэдтэй л сум болж үлдлээ… Алт олборлохоор хөндөгдсөн талбайгаас өнөөдөр нөхөн сэргээлт хийгдэж бэлчээрийн хэлбэрт шилжүүлсэн нэг ч га талбай байхгүй… Туул голын Заамар дахь хэсэг бүрэн сүйдсэн” гэж тэдний хэвлэлийн мэдээнд дурджээ. Ийм “үйл хэрэг”-ийг өнөөдөр нийтдээ 100 гаруй лицензтэй хэдэн арван компани, араас нь хууль бус олборлогчид үргэлжлүүлэн, түйвээж өгч байгаа. Ноднин УИХ-ын сонгуулийн өмнөхөн Засгийн газрын тогтоолоор сумынханд огт мэдэгдэхгүйгээр 5000 га-г “Монголросцветмет”-д сэмхэн өгсөн нь “Эрдэнэт”-ийн 49 хувийг дагуулсан нэг ёсны инж байсан биз.
    Хамаг газраа уул уурхайд эзлэгдэх шинжтэй болсон тул 2015 онд сумын Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлаар үлдсэн бүх нутгаа буюу гол горхи, булаг шанд, өвс бэлчээр, хөшөө дурсгал, тахилга, усны эх, ойн сан гээд бүгдийг орон нутгийн тусгай хамгаалалтанд авчээ. Дахиж ухуулахгүй гэсэн баталгаа. Гэтэл энэ удаад очиж очиж сумын бүх малын тэн хагас жилийн дөрвөн улиралд нутагладаг, бэлчээр ашиглалтын гэрээтэй 48 өвөлжөө, хаваржаатай хэсгийг Төв аймгийн удирдлага ба Ашигт малтмалын газар нийлж хулхидаад уул уурхайд өгчихсөн байгаа юм.

    Яаж гэдгийг сонирхох уу? Хуулинд, ашигт малтмалын газраас хайгуулын тусгай зөвшөөрөл олгох талаар тухайн аймаг, нийслэлийн Засаг даргад бичгээр мэдэгдэх бөгөөд тэд сум, дүүргийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын болон аймаг, нийслэлийн ИТХ-ын Тэргүүлэгчдийн саналыг авч 30 хоногийн дотор хариу өгөх бөгөөд энэ хугацаанд хариу өгөөгүй бол тухайн саналыг зөвшөөрсөн гэж үзнэ гэж заадаг. Тэгвэл Ашигт малтмал, газрын тосны газраас Заамарын Түмэнгийн дөрөлжид 5638 га, Өвөр наймганы ам нэртэй газар 15541 га талбайд хайгуулын тусгай зөвшөөрөл олгох тухай мэдэгдлийг Төв аймгийн Засаг дарга Ж.Батжаргалд 2017 оны 2-р сарын 24-ны Баасан гаригт ирүүлжээ. Маргааш нь амралтын өдөр, тэгээд битүүн, 27-нд шинийн нэгэн, золголтын өдрүүд, дахиад амралт гээд арваад хоног будаа. Аймгийн газрын албанаас Заамар сумын саналыг авах хоёр албан бичгийг 3-р сарын 6-нд үйлджээ. Гэхдээ эхний 5600 га-гийн бичгийг тэр дор нь явуулсан хэрнээ түүнээс гурав дахин газрын бичгийг дахиад долоо хоног саатуулж байгаад дөнгөж 13-ны орой ирүүлсэн байх юм. Хөдөөгүүр нэг тарсан багийн иргэд цугларч амжихгүй, сумын төлөөлөгчид сөхөө авч хуралдаж завдахгүй гэж тооцоолсон юм болов уу? Заамарынхан дургүй нь хүрсэн биз, түргэн авч 15-ны өдөр аль аль нь хуралдаж чадсан төдийгүй хуулийн зүйл заалтуудыг ишэлж байгаад “зөвшөөрөхгүй” гэсэн албан бичгийг маргааш нь буюу 16-ны өдөр аймагт, бас баталгаатайг бодож шууд Улаанбаатар руу, АМГТГ-т яаран хүргүүлжээ.

    Гэхдээ албан ёсны хариуг аймгийн удирдлага өгөх ёстой. Харамсалтай нь аймгийн ИТХ-ын тэргүүлэгчид энэ асуудлыг дараа, ИТХ-аар шийдье, хойшлуулж өгнө үү гэсэн тогтоол гарган явуулсан нь өнгөц харахад зөвшөөрөөгүй гэсэн хэрнээ хойшлуулах тухай заалт хуулинд байхгүй, тэгвэл зөвшөөрсөнд тооцогдоно гэдгийг мэдсээр байж нохойтсон хэрэг юм.

    Харин яг үүнийг АМГТГ хүлээж байсан. “Хуулиа л дагадаг байх даа” гэж даапаалсан байж таарна.
    Ингээд Заамарын хамгийн сайн бэлчээр, гол ус, булаг шанд, түүх соёлын дурсгалт газруудыг булааж уул уурхайд өгөх операци үндсэндээ өндөрлөв. Төрийн албан тушаалтнууд шат дамжлага болгондоо жижиг жижгээр хулхидсаар, нутгийн иргэд зөвшөөрөхгүй албан бичгийг харсаар байж эсрэгээр шийджээ. Буруу эхэлсний гинжин урвал юунд хүргэх вэ гэвэл “манайх зөвшөөрөлтэй” гэж дайрсан компаниуд дураараа дургина, нутгийнхан эсэргүүцэж малчид компанийн ажилчид, хамгаалагчидтай тэмцэлдэнэ, нэг мэдэхэд орвонгоороо эргэсэн хөрс, үлдэгдэл дээр нь найрласан нинжа, бичил уурхай, тэгээд хэдэн жилийн дараа эзэн хаяггүй бас нэг сарны гадаргуу… Тосон Заамар биш Саран Заамар болно!

    Алт-2 хөтөлбөргүйгээр, тэр тусмаа Заамарт ухахгүйгээр Монгол Улс сөнөчих гээд байгаа бол нутгийн иргэдэд яагаад хүний ёсоор хандсангүй вэ? Эрх баригчид юуг таалж, таалахгүй байгааг МҮОНТ харуулдаг. Заамарын иргэдийн хэвлэлийн хурлыг “Монголын мэдээ”, “Цагийн хүрд” таг дуугүй гүрийв. Тэр өдрүүдэд Ардын намын нарийн бичгийн дарга Ц.Бат-Энхийн Орхон, Өвөрхангай аймгуудад хийсэн албан ёсны найрсаг айлчлалыг сурвалжлаад сөхөөгүй байв.

    Энэ хаваржин “Eagle” телевизээр “Ардын үг” гэж мундаг юм явлаа. Бид тэндээс Монгол Улсын гадаад харилцаа, монгол хэл, түүх соёл, ялангуяа хууль ёсыг хэн ганцаараа нуруун дээрээ үүрч явааг мэдэж авсан. Одоо тэр агуу эрхэм, албан тушаалтан та нар иргэдээсээ асуу, заавал асуу, би асуулгадаг болсон гэж найман жил цамнаснаа шалгуулж дараачийн “ардын үг”-ийг Заамарт, бүр хатан Туулын эрэг дээр үлгэр жишээ сонсоод үзвэл ямар бол? Иргэдийг энд тэндээс түүвэрлэх шаардлагагүй, бүгд тэсч ядан хүлээж суугаа.

    Ер нь заамарчууд Ерөнхийлөгчдөө хандах ганц арга үлджээ.

     
  • Ажиглагч 9:48 am on 2017.02.02 Permalink | Reply
    Tags:   

    Ердөө энэ үү?  

    Өнөөдөр буюу хоёрдугаар сарын 2-нд төрсөн өдрөө тэмдэглэж байх учиртай Өмнөд Солонгосын Ерөнхийлөгч Пак Кын Хе-г албан тушаалаас нь түдгэлзүүлсэн, төдөлгүй бүрмөсөн огцорч мэдэхээр болоод буйн шалтгааныг сонсоход хачирхмаар. Тэрбээр далаад онд ээж, аавыгаа алуулсан, нөхөргүй, тэгээд бөө удган талын нэг сайн найз хүүхэнтэй, тэрэнтэйгээ хамаа намаагүй юм ярьдаг, Ерөнхийлөгч болсноосоо хойш төрийн хэрэг явдлаас хуваалцаж, заримдаа хэлэх үг, илтгэл, бичиг цаасаа үзүүлж зөвлөгөө авдаг байснаас буруутжээ. Бас солонгосын том компаниудаас найзынхаа мэдлийн хоёр санд мөнгө хандивлуулж байсан ч гэх шиг.

    Бидний жишгээр бол “ердөө л энэ гэж үү?” Манайд алба ажлынхаа талаар журмын нөхөр, ангийн анд, нутгийн дүүтэйгээ ярьж зөвлөдөггүй төрийн өндөр нам албан тушаалтан байдаг болов уу. Бүр шууд л дуудаж авчраад зөвлөхөөр томилчихож байгаа юм чинь. Харин Пак Кын Хе тэгээгүй. (Ерээд онд манай анхны Ерөнхийлөгч жинхэнээсээ үзмэрчтэй байсныг гэнэт санав). Нөгөө мөнгө төгрөгний асуудал бол ноцтой. Гэхдээ өөртөө ширхэг ч вон унагаагүй, бас найздаа мөнгө хандивлахыг үүрэгдсэн баримт хараахан олдоогүй. Бодвол, цаадуул нь нэгдүгээр хүний найз гэдгийг мэдээд “ухамсраараа” өгсөн биз. Тэгвэл Монгол Улсын 3 дахь Ерөнхийлөгч найзынхаа компанид “ахиухан туслаарай” гэж Эрдэнэт рүү өөрөө утасдсан, одоогийн Ерөнхийлөгчийн эхнэрийн мэдлийн санд хандив цуглуулах арга хэмжээг Рио Тинто компани бүр АНУ-д очиж зохион байгуулж өгсөн баримт, тоо, зураг хөрөг байж л байдаг. Мөн Оюутолгой компаниас байр сууц авсан, эрх бүхий байгууллага нь шалгаж эхлээ ч үгүй байхад Ерөнхийлөгч өөрөө Эрдэнэтийг сэм хувьчилж авсан нөхдийг өмөөрч цамнаад байсан гээд л…

     
  • Ажиглагч 9:40 am on 2017.02.02 Permalink | Reply
    Tags:   

    Олон нийтийн телевизийн үнэ ханш  

    Манай томчууд голдуу зүв зүгээр өнгөрөөд байдаг, солонгосын жишгээр бол мянга мянган хүн Сүхбаатарын талбай дээр гарчихсан нүргэлж байдаггүйн том шалтгаан бол сөрөг сурталчилгаа явуулж аажмаар цайруулдаг арга буюу хаалтын гэрээ, захиалга төлбөртэй нийтлэл, нэвтрүүлэг сэлт юм. Хамгийн том цахим сайт, сонин, телевизууд … дугаар ерөнхийлөгч тэргүүтний атганд байхад өөр аргагүй. Бүр олон нийтийн телевиз хүртэл шүү. Үндэсний зөвлөлийг нь улс төрчид олон нийтийн биш өөрийн төлөөний хүмүүсээр улаан цайм бүрдүүлж, тэд цаашаагаа урьдчилан томилж ирүүлсэн бэлэн захирлыг сонгон шалгаруулж өгдөг хэвээрээ. (Эцсийн сонгон шалгаруулалтанд орсон Л.Нинжжамц, Б.Цондовдорж, Б.Ундраа гурвын мөрийн хөтөлбөрийг үзэх юмсан) Олон нийтийн радио, телевизийн хууль батлагдаж 12 жил өнгөрөөд байхад шүү! Үр дүнд нь юу ч өөрчлөгдсөнгүй.

    Олон нийтийн радио, телевизийн тухай хуулинд ийм заалт байдаг.

    13.1. Олон нийтийн радио, телевизээр арилжааны болон далд зар сурталчилгаа нэвтрүүлэхийг хориглоно.

    13.3. Олон нийтийн радио, телевизээр нэвтрүүлэх зар сурталчилгааны нийт хугацаа тухайн өдрийн нэвтрүүлгийн цагийн хоёр хувиас хэтрэхгүй байна.

    Хоёр хувиас хэтрэхгүй! Гэтэл Харилцаа, холбооны зохицуулах хорооны сар тутмын мониторингийн тайланд зар сурталчилгааны хэтрэлт байхгүй гэж гардаг. Амар юм болжээ. УИХ-ын чуулганы тойм, Нээлттэй засаг, яам, агентлагын мэдлийн хөтөлбөрөөс эхлээд банкнуудын хонжворын тохирол, саяхны сум дүүргийн ИТХ-ын сонгуулийн тухай, автодилерийн үйлчилгээ, “Хөгжил шийдэл” нэртэй нэвтрүүлгүүд ядахдаа далд сурталчилгаа биш юм гэнэ. “Нийгмийн хариуцлагын хүрээнд”, “харилцагч байгууллагын ирүүлсэн”, “олон нийтэд хүргэх арга хэмжээ”, “үндэсний брэндийн танилцуулга” ч гэх шиг халхавчуудыг сөхөж үзээсэй. “Зааны торны гадна үхэр гэж бичсэн байвал бүү итгэ” гэж үг байдагсан.

    13.2.2. улс орны болон дэлхий дахины амьдралын цаг үеийн шинжтэй үйл явдлын талаархи тогтмол мэдээллийн хөтөлбөрийн дундуур зар сурталчилгаа нэвтрүүлэхгүй байх, мөн ийм мэдээллийн нэвтрүүлэгч зар сурталчилгаа бэлтгэх, бүтээх, дамжуулахад оролцохгүй байх;

    13.2.5. 20 минутаас дээшгүй үргэлжлэх нэвтрүүлгийн дундуур зар сурталчилгаа нэвтрүүлэхгүй байх.

    Олон нийтийн телевиз дээрх заалтуудыг алхам тутамдаа дэвсэлж, улмаар өөрийгөө хэдийнэ арилжаалсны нотолгоо бол “МҮОНРТ-ийн ажил, үйлчилгээний үнэ тариф” юм. Бодвол, захирлын тушаалаар баталсан. Ингээд нэвтрүүлгүүд, тэр дундаа дээд зэргээр хараат бус байх ёстой мэдээ, сурвалжлагуудаа лангуун дээр тавиад зарж байгаа оргил цагийн зарим үнийг түүвэрлэв:

    Сурвалжлага, 1 минут – 1,000,000 төг

    Бэлэн нэвтрүүлэг эфирт цацах, 1 минут – 200,000 төг

    Нэвтрүүлэг бэлтгэж эфирт цацах, 1 минут – 250,000 төг

    MM today нэвтрүүлэг 1 удаа – 150,000 төг

    Шууд нэвтрүүлэг, ярилцлага, 1 минут – 250,000 төг

    “Өглөө” нэвтрүүлэгт зочноор оролцох – 350,000

    “Цагийн хүрд” нэвтрүүлэгт зочноор оролцох, 1 удаа – 2,000,000

    Та минь ээ, олон нийтийн телевизийн ямар ч мэдээ, сурвалжлага тэр чигээрээ цаад эзний захиалгаар дуугарч, мөнгөөрөө зодсон зочин хүртэл заларч байж мэдэх нь. Арилжааны биш олон нийтийн телевиз ийм болно гэж зүүдэлсэн ч үгүй.

    Үнэ тарифаа үргэлжлүүлж ивээн тэтгэлгийн багц гэгчийг гаргажээ. Компаниуд 30 сая төгрөгөөс дээш гэрээ хийвэл “Цагийн хүрд”-ээр төлбөртэй мэдээ өгөх эрх үүснэ, 50 саяас дээш бол дуртай үедээ болно. Төрийн байгууллагууд бас тарифтай бөгөөд дураараа дургих босго нь 30 сая төгрөг. Товчхондоо, “мөнгөө төлөөд надаар юу дуртайгаа хийлгэ”. Олон нийтийн телевиз яагаад биш болсон, юуны учир энэ олон худал хуурмаг, хулгай дээрмийг зөөлөн гараараа илээд өнгөрч буйн хариулт эндээс олдоно.

    Бас болоогүй, титр урсгах, хөтлөгчөөр дамжуулан амаар хэлүүлэх, логотой хувцас өмсгөх гээд санаанд оромгүй уран аргуудтай болжээ. Тэр чигээрээ сурталчилгааны сайхан далим болсон цэнгээнт нэвтрүүлэгт оролцоход гурван сая (мөнгө муутай байгууллага, хамт олонд хүртээлгүй гэсэн үг), зүгээр баярын мэндчилгээ дэвшүүлэхэд минут нь хоёр сая төгрөг. Иймээс шинэ жилээр баахан элчин, захирлууд тансаглан мэндчилсэн юм байна.

    Тэгвэл их мөнгөгүй бусад нь яах вэ? Дээрх үнэ тарифийн төгсгөлд “төрийн ба төрийн бус байгууллагууд гэрээтэй эсэхээс үл хамааран төлбөрөө урьдчилан төлж мэдээ явуулах боломжтой” гэсэн тайлбар зүүжээ. Ямар сайхан боломж вэ! Олон нийтийн телевиздээ баярлалаа!

     
  • Ажиглагч 10:27 pm on 2017.01.12 Permalink | Reply
    Tags:   

    Иргэд ээ, хорооныхоо сонгуульд оролцогтун! 

    Энэ удаад сонгууль гэж хэдхэн сарын дараа нүргэлэх Ерөнхийлөгчийн биш, харин хэдхэн хоногийн дараачаас сэмээрхэн эхлэх, тэгсэн хэрнээ хожим сонсоход бөөн будлиантай шуураад өнгөрсөн байдаг нийслэлийн хороодын иргэдийн нийтийн хурлуудыг хэллээ. Хурал нэртэй ч түүгээр хорооны иргэдийн нийтийн хурлын тэргүүлэгч таван хүнийг сонгож, бас хорооны Засаг даргад нэр дэвшүүлдэг учиртай. Хорооны ардчилал ингэсхийгээд дуусах бөлгөө. Дараачийн дөрвөн жилд бүртгэл, шилжүүлэг энэ тэр гэж хуруу дарам удаа ороод гардгийг эс тооцвол хороо хорин бидэнд нэг их падлийгүй. Аа тийм, орон нутгийн хөгжлийн сангийн хэлэлцүүлэг гэж сүр дуулиантай эхэлсэн, сүүл рүүгээ замхарч буй нэг ажил буй.

    Хорооны хурлыг намууд өрөөсөн нүдээрээ ч тоож хардаггүй мэт харагддаг хэдий ч цаагуураа бол булаацалдаад үзэж тарсан байдаг. Тэр хавиас сонгогдсон УИХ-ын гишүүд, нийслэлийн дүүргийн хурлын төлөөлөгч, Засаг дарга нарт өөрийн талын хорооны Засаг дарга тун хэрэгтэй байдаг бололтой. Уг нь Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуульд баг, хорооны иргэдийн нийтийн хуралд намууд оролцох, нэр дэвшүүлэх тухай үсэг ч байхгүй. Харин бодит байдал дээр хорооны засгийн эрхийн төлөө жинхэнэ улс төрийн сонгууль болдог тул жирийн иргэд дайжиж анхнаасаа маш муу оролцож ирсэн. Арга бараад 20-30 өрх тутмаас нэг хүн ирсэн тохиолдолд хүчинтэйд тооцно гэж хуулинд оруулаад орхисон билээ. Нийслэлийн 152 хороо тус бүр дунджаар 8000-9000 хүн, барагцаалбал 2000-аад өрхтэй гэж үзвэл зуу хүрэхгүй хүн цуглахад хүчин төгөлдөр болчихож байгаа. Бас хэн ямар өрхийг төлөөлж ирснийг бүртгэдэггүй, давхардсан эсэхийг тоолдоггүй эмх замбараагүй цугларалт болж өнгөрдөг.  Тэгээд завааруулж өгнө дөө.

    Урьд жилүүдийн иргэдийн нийтийн хурал тойрсон адал явдлуудаас зарим нэгийг тоймолбол:

    • Иргэдийн нийтийн хурлын зарыг урьд өдрийн орой, хүмүүс гэртээ орсон хойно наадаг. Маргааш өглөө нь ажил, сургуульдаа яарсан оршин суугчид олж хардаггүй, харсан ч ажлаа зохицуулаагүй тул амжихгүй. Тэр тусмаа голдуу ажлын өдөр байдаг. “Оршин суугчид өөрсдөө идэвхгүй, голдуу ахмадууд оролцдог” гэдгийн үндсэн шалтгаан энэ.
    • Ирц хүрсэн, зааланд багтахгүй нэрээр нэмж ирсэн хүмүүсийг оруулдаггүй. Би орох ёстой гэж зөрүүдлэвэл хорооны байцаагч хэв журам сахиулаад бэлэн зогсож байх. Хуулинд “хорооны Хурлын хуралдааныг хэсэгчлэн зохион байгуулж болно” гэж байдаг ч хэзээ ч тэгдэггүй.
    • Хорооны нийтийн хуралд нийслэл, дүүргийн төлөөлөгчид ирээд сүр бараагаа харуулж, бас үг хэлж чиглүүлдэг, тэр байтугай намууд хурлын тэргүүлэгчид, Засаг даргад албан ёсоор хүмүүсээ дэвшүүлж санал хураалгадаг.
    • Тухайн хороон дахь МАНАН-гийн хоёр үүр тус тусын намын гишүүдийг олонхи байлгахын тулд есөн шидийн арга хэрэглэнэ. Өөрийн намын үүрийн гишүүдэд ширхэгчлэн зарлаж тэднээр ирц бүрдүүлээд хуралддаг. Эсвэл тулгаж байгаад хурлын байр, цагаа өөрчлөхөд нөгөөдүүл нь мэдэж амждаггүй, амжсан ч олуулаа ирж чадахгүй. Намын үүрийн хурал гэж эхлээд түүнийгээ иргэдийн нийтийн хурал болгож хувиргадаг. Зарим иргэн сэжиглээд хүрч ирвэл намын үүр хуралдаж байна гээд буцаана. Ням гаригийн өглөө эрт Иргэдийн нийтийн хурлыг гэнэдүүлж хуралдуулсныг нөгөө намынхан мэдэлгүй гэртээ унтаж байгаад чадуулсан өрөвдөлтэй түүх бий. Нэгэн удаа 300-аад хүн цугларч зааланд багтахгүй байсан тул хойшлуулахаар шийдээд тараасны дараа нэгэн намын үүрийнхэн сэм тохирч үлдээд хуралдсан гэх мэт.

    Иймэрхүү тохиолдолд тамга атгаж суугаа нь дийлэх талдаа, гэхдээ дүүргийн Засаг дарга нөгөө намынх бол хорооны Засаг даргыг батламжлахгүй, ажлаа өгөхийг шахна, гэнэт халагдсаны 10 саяар даллаж өргөдөл бичүүлнэ, үүрэг гүйцэтгэгч томилно гээд арга мундахгүй.

    Монгол улсын хуулинд баг, хороо гэж цугтаа бичигддэг. Хөдөөний ба аймгийн төвийн багийн иргэдийн нийтийн хурлуудын талаар элдэв сураг дуулддаг, гэхдээ сайн мэдэхгүй учраас орхисугай.

    Үйлдвэрчний эвлэл бол коммунизмын сургууль гэж ярьдагсан. Тэгвэл өнөө цагт баг, хороо (бас Сууц өмчлөгчдийн холбоо) ардчиллын сургууль баймаар санагдана. Харамсалтай нь тэгэж өгөхгүй байна. Харин энэ удаагийн хорооны иргэдийн нийтийн хурлууд яах бол? Маргааш, нөгөөдөр буюу энэ амралтын өдрүүдэд энд тэндгүй эхэлж байгаа даа…

    Төгсгөлд нь зураг үзүүлье. Швейцарийн иргэд хуралдаж саналаа өгч байгаа нь гэнэ ээ.

    swiss-democracy

     
  • Ажиглагч 8:53 pm on 2017.01.01 Permalink | Reply  

    Олон Нийтийн Радио, Телевиз: 2005 – 2017 ? 

    Шинэ жилээр телевизүүд оны тойм, онцлох, шилдэг, концерт, цэнгүүн гээд мянган нэвтрүүлэг үзүүлдэг ч бүгдээрээ “телевизийн удирдлагын мэргэжил”-тэй болсон монголчуудын хувьд хамгийн хүсэн хүлээдэг нь хошин шог. Бараг арваад жилийн турш Х-ТҮЦ-ийнхэн UBS-ээр бүхэл бүтэн инээдмийн хөтөлбөр үзүүлж, ингэхдээ голдуу телевизийн өөрийнх нь мэдээ, сурвалжлага, дуу хөгжмийг элэглэдэг жишиг тогтоосныг бусад нь олон сувгаар тасралтгүй дууриасан ч давж чадаагүй. Харин энэ жил Х-ТҮЦ-ийн “Өвлийн инээмсэглэл”-ийг Юнивижн-ээр төлбөртэй үзүүлэв. Тэднээс Аглуу салж одсон ч могой гурав тасравч гүрвэлийн дайтайг сануулж “Монгол туургатны нэг эрхэм”, “80 саяын уналт”-ын хэсгүүд элэг хөшөөлөө. Гэсэн ч энэ удаад хамгийн сайн нь МонголHD-гийн “Гацуурхан” уран сайхны кино байж, ааш муутай хадам ээж төвтэй (тэгээд дан эрэгтэй жүжигчин тоглохыг яана) тайзны хошин шогоос телевизийнх өөр байх ёстойг харуулав. Харин UBS-ээр үзүүлсэн “Мөнгөн шөнийн инээмсэглэл” бүтсэнгүй ээ. Төгсөхдөө Аглуу, Бооёо, Лхагвасүрэн гурван гавьяат, дахиад л хадам ээжид хувирсан бүдүүн залуугийн хамт нэг оронд ээлжлэн орж сэжиг хүрмээр марзагнав. Цул авьяасаар нэвтрүүлэг хийдэг цаг өнгөрсөн байна.

    Эд бүгд арилжааны телевизүүд. Монголд хоёрхон төрлийн телевиз байдаг, даанч нөгөө нь болох олон нийтийн телевизэд 2000-аад оны “Цэнхэр дэлгэц”-ээс хойш сэтгэлд үлдэж хоцрох шинэ жилийн нэвтрүүлэг энэ удаад бас л олдож өгсөнгүй.

    Монгол Улсад олон нийтийн радио, телевиз нэрээр арваад жил үргэлжилсэн ажил явдал бүтэлгүйтэх тийшээ хандав бололтой. Мордохын хазгай юм болов уу, 1998 оны 8-р сард УИХ-аар баталсан Хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөний тухай хуулиар төрийн байгууллага мэдээллийн хэрэгсэлтэй байхыг хориглосны дараа Монголын радио, телевизийг олон нийтийн болгох ажил бүтэн зургаан жилээр сунжирч 2005 онд арайхийж нэг хуультай болсны дараа шинэ нэрээ зүүсэн билээ. Ингээд радио, телевизийн бүтэн цогцолбор, пиг дүүргэсэн хэдэн зуун хүн, хамгийн шилдэг сэтгүүлчид, дөчөөд жилийн сан хөмрөгийг элдэв төлбөр ялгүйгээр шууд өвлөн мэндэлж, жилийн жилд төсвийн олон тэрбумаар тэжээлгэж, дээрээс нь сурталчилгаа, төлбөрт нэвтрүүлгээр тансагласны эцэст юунд хүрэв?

    Өнөөдөр юутай ч өнгө зүстэй, бас тансаг болжээ. Тэр үүд хаалганы сүртэйг яана. Ажилтнууд нь “үзэгнээс” өөр зөндөө юмтай болж, бүр хажуудаа орон сууцнуудаа босгоод авсан. Хаа нэгтээ амралтын газартай байсан, хэвээрээ биз. Захирлаасаа эхлээд цалин пүнлүүгээрээ шүүгч нартай ана мана үзэлцэж, заримдаа дийлдэг болсон гэнэ. Байр сав илүүдэж, бас мөнгөө барж ядсаных юмуу, Event Hall хэмээх бужигнааны газрыг дотроо нээжээ. Хамгийн гол нь хоёр суваг, нэг долгионыг бүхий л сэдэв, төрлийн нэвтрүүлгээр яаж ийгээд дүүргэж байгаа. Даанч ганцхан юм дутдаг. Тэр юу вэ гэвэл олон нийтийнх болж чадсангүй. Дэлгэцээрээ “үндэсний, олон нийтийн” гэж шившлэг мэт уншивч хуулинд заасан “гагцхүү олон нийтийн эрх ашигт үйлчилдэг, тэдний өмнө хариуцлага хүлээж, хяналт дор нь үйл ажиллагаагаа явуулдаг ашгийн төлөө бус хуулийн этгээд” яавч биш. Далдалсан далдлаагүй мөнгөний нэвтрүүлгүүд дэндүү олон. 2008 оны УИХ-ын сонгуулийг далимдуулсан үймээн самуунаас эхлээд 2012, 2016 оны сонгуулийн амлалт, биелэлт, Таван толгой, нүүрсний төмөр зам, Хөгжлийн банк, бонд, хямрал, ханш уналт, өр зээлийн намаг, төрийн толгойд авирч гарсан авлига, офшор, Улаанбаатарын утаа, Эрдэнэтийн сэм хувьчлал гээд эгзэгтэй үйл явдал, цаг мөчүүдэд МҮОНРТ юугаараа арилжааны телевизүүдээс илүү, олон нийтийнх байж гийгүүлэв ээ?

    Уг нь өөрсдөө чимээ гаргаагүйсэн бол монгол үзэгчид “Авъяаслаг монголчууд” юмуу “Ийгл”-ийн мэдээ үзэж, Алтантүрүүтэй хамт айлаар хонох зуураа суваг эргүүлэхэд олон нийтийн телевиз тааралдвал “гарч л байна даа” гэсээр дахиад хэдэн жилийг үдэх байсан. Даанч сар гаруйн өмнө “Цагийн хүрд” мэдээллийн хөтөлбөр Ерөнхий захирлынхаа сүүлийн хоёр жилийн нүглийг сорчлон тоочсон бичлэгийг хулгайгаар цацсанаар амар жимэр байдлаа өөрсдөө баллав. Олон нийтийн телевиз дотор ээлжит бослого маягийн юм гарсан хэрэг. Өмнөх нь 2013-2014 оныг дамнаж ерөнхий захирал М.Наранбаатар нь Ч.Даваабаяр дэдийгээ халж шүүхдэлцсэн дажин. Харин Наранбаатарыг УИХ-ын дарга З.Энхболд шүүх цагдаагаар далайлган халуулж оронд нь намын илгээлтээр Ц.Оюундарийг явуулж сольсноос хойш хэсэг намжаад байсан юм. Давтамж нь ойртсоор байх шиг. Одоо удирдлагыг нь шинэ эрх баригчид бүрэн өөрийн болгохоос нааш тайвшрахгүй, гэтэл Үндэсний зөвлөл дэх АН-ын олонхийн хугацаа нь дуусаагүй, энэ завсарт эрх баригчид халдлаа гэж цамнасан Ерөнхий захирал хэмээх хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөөний нэгэн од гялтганаж салахгүй нь ээ гэж бодтол ашгүй өөрөө ажлаа өгчээ.

    Ажиглаад байхад, олон нийтийн радио, телевиз болоогүйн гол буруутан нь төсөв, төлөвлөгөөг баталж удирдлагыг томилдог мэдэлтэй хэрнээ хуулийг өглөө оройгүй зөрчүүлж, хаалттай (төсвөөс хэдхэн саяыг авдаг жижигхэн цэцэрлэг шилэн дансаа хөтөлж байхад тэрбумаар хүртдэг МҮОНРТ огт үгүй), үзэгчдийн зүгээс ямар ч хяналтгүй болгосон Үндэсний зөвлөл хэмээх 15 хүн. Ихэнхдээ хэн ч мэдэхгүй, үл үзэгдэгч төрийн бус байгууллагын нэрээр орж ирсэн эдгээр огцорсон дарга, үзэл суртлын ажилтан, дагуул, сахиул, туслах, том албан тушаал хүлээх зуур энэ хавьд саатагч, зарим чухал хүний гэр бүл, бас Монголын сэтгүүлчдийн нэгдсэн эвлэл болоод Монголын хэвлэл мэдээллийн ажилтны үйлдвэрчний эвлэлийн холбооны ерөнхийлөгч зэрэг эрхмүүд аль нам, хэний хүн болохыг анзаарвал МҮОНРТ маань эрх баригч намууд заримдаа ээлжилж, заримдаа хувааж хэрэглэдэг юу ч болов бүү мэд. Урьд нь үндэсний зөвлөлийн дарга байсан Х.Чилаажав гэж лут нөхрийг саяхан дахин олж томилсон нь Ардын нам хүнээ нэг нэгээр зугуухан нэмж буй хэрэг. Саяын хэрүүлийн дараа УИХ-аас ажлын хэсэг байгуулан шалгаад тайланг нь хэлэлцэж буйг үзэхэд, өөрсдөө Үндэсний зөвлөлийг томилдог нөхдүүд МҮОНРТ ард түмэнд үйлчлэх ёстой, даанч хараат бус биш байна, бас тэд утсаа авахгүй байна гэхчлэн матрын нулимсыг хувин хувингаар асгаж харагдав.

    Олон нийтийн радио, телевизийн хууль дампуурсны нэг нотолгоо бол “хэний ч биш ийм өмчийг хувьчлах”-аас эхлээд Засгийн мэдэлд буцаагаад авах тухай яриа юм. Таван жилийн өмнө ингэж хэлбэл бүгд цочих байсан бол өнөөдөр дэмжих талдаа болжээ. Өмнөх эрх баригчид МҮОНРТ-ийн нэвтрүүлгийг соортолж тараасан хоёр сувгийн нэгийг нь хувьчлах зүгт явж байтал сонгуулийн дүн эсрэгээр гарч гацчихсан билээ. Гэхдээ “Халтар царайт”, “Авъяаслаг монголчууд”, солонгосын олон ангит драм мэтийн нэвтрүүлэг, кино хот хөдөөгүй ханаруулж чадах манайх шиг жижиг улсад, тэр тусмаа цахим орчин, нийгмийн сүлжээ харах нүдийг орлож, бас хаа сайгүй ухуулга, сурталчилгааны дайн болж байхад нийтийн мэдээллийн орон зайг хадгалах хэрэгтэй. Одоохондоо өргөн нэвтрүүлгээс өөр хувилбар харагдахгүй байна. Үүний тулд эрхэм гишүүн С.Жавхлангийн хэлснээр, эрхэм гишүүд жүжгээ завсарлаж, эхлээд одоо байгаа хуулийн үг үсгийг ягштал мөрдүүлэх, мөрдүүлж чадаагүй арван тавыг хөөж явуулах эрх тэдэнд бий. Манайд олон талын оролцоотой хамтын удирдлагын механизмууд ерөөсөө явахгүй юм. Хамгийн том жишээ бол нийгмийн даатгалын үндэсний зөвлөл. Дараачийнх энэ зөвлөл.

     
  • Ажиглагч 8:56 pm on 2016.11.28 Permalink | Reply  

    Бид агуу …. 

    Бид агуу. Хүний түүхийг хэсэг зуур манлайлсан болоод тэр үү, өнөөдөр хоёр гүрний завсарт хавчуулаастай хэрнээ хүзүү сунган шоволзож, юм л бол монгол хүний генээс эхлээд дуучныхаа хоолойг дэлхийд зарлаж, Гиннесийн ном, Дэлхийн банк, стратегийн ордоос доош, их наядаас бага, 2030, 2040 оноос нааш юм ярихаа больжээ. Дээдсийн захиснаар мориноосоо буугаад тогтож хайрлахын оронд сав л хийвэл буцаж мордсоор өдий хүрлээ.

    Бид том үйлтэй улс байж магад. Ер нь зорьсон хэрэг өчүүхэн аваас юу хүлээхэв. Их ашиг том наймаанаас л унах нь гарцаагүй. Оготнын нүх сахивал оготно л гарч ирнэ гэж үг бий. Даанч монголын том, их, агууг дандаа жижигхэн юмаар баллачихаад байна. (Англиар The devil is in the detail, оросууд “Дьявол в деталях” гэдэг, харин манайхны орчуулснаар “Чөтгөр жижиг юмны цаана нуугддаг” гэж яг үнэн) Тэр жижигхээн юм бол ердөө л ганц хүн, өчүүхэн санаа, бяцхан худал хуурмаг сэлт байх юм.

    Бид агуу юм чинь дээрээс эхлэе. 2016 оны УИХ-ын сонгуулиар хэдэн зуун мянган хүний санал гээгдэж нэг нам хэт давамгайлсны шалтгааныг сонгуулийн тогтолцоо гэж бүгд оношлоод байна. Хуулиа эхний удаад батлахдаа сонгуулиас өмнөх 6 сарын дотор өөрчилж болохгүй тухай заалтыг А.Бакей нэртэй ганц гишүүн далд санаагаар сэмхэн хасч мэдэн будлиагүйсэн бол хавар нь УИХ-ын дарга З.Энхболд бүх суудлыг сөрөг хүчиндээ амсуулалгүйгээр хамах ховдог тооцоогоор шургуулсан өөрчлөлтүүд орохгүй, улмаар өөрсдөө онхолдохгүй байсан. “Болохгүй” гэсэн хуулийн ганцхан өгүүлбэрийн үнэ цэнэ!

    Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж Риогийн олимпын чөлөөт бөхийн 65 кг-ын төгсгөлийн хэдхэн секундэд хөөрцөглөж байж медальгүй хоцорсон Мандахнаранг шүүгчид шийдчихээд байхад эсэргүүцэн хувцсаа тайлж шидэлсэн хоёр дасгалжуулагчийг зад өмөөрсөн билээ. Ерөнхийлөгчийнхөөр бол, тэд эх орноо нүцгэн цээжээрээ хамгаалсан баатрууд. Золтой л улсын баатрын тэмдэг зүүсэнгүй. Гэхдээ барилдаан яавч 5 мин 41 секунд биш, бүр 5 минут 56 секунд ч биш, яг 06 минут 00 секунд үргэлжилдэг дүрэмтэйг хааш нь хийх вэ? Дөрөвхөн секунд!

    Наймдугаар сарын 30-нд Хөвсгөл нууранд 26 настай залуу хамгийн бага нь зургаан настай дөрвөн жаалыг суулган зугаалж явсан моторт завь хөмөрч бүгд амиа алдсан билээ. Ослын мөрөөр телевизийн хэлэлцүүлэг болов. Хянаж шалгадаг хүмүүсийн тоо цөөддөг хэмээн арай баримжаатай эхэлснээ завины дүрмийг монголоор орчуулья, эрх зүйн орчин дутуу байна, нуурын эргээрх жуулчны баазуудыг холдуулах хэрэгтэй гэхчлэн дээш хөөрсөөр Хөвсгөл нуурын аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх Азийн хөгжлийн банкны гурван том төсөл хэрэгжүүлэхийг зарласнаар өндөрлөв. Завинд суусан хүн бүр аврах хантаазийг гэрээсээ гарахдаа гутлаа угладаг шигээ заавал өмсөх, бас өмсүүлж байх аргыг банк манкнаас өмнө олох ёстой байсан биш биз? Нөгөө осолдсон хүүхдүүдийн хэн ч тийм хантааз өмсөөгүй, гэтэл завины урд хайрцагнаас хүүхдийн 4, том хүний 5 хантааз гарч ирсэн гэж тэнд очсон сэтгүүлчид ярьжээ. Азийн хөгжлийн банк уу, аврах хантааз уу? (Найзыгаа уснаас аварсан сурагч хүүгийн нэгэн түүх. Багш нь ангийнхний нь өмнө баатарлаг явдлыг магтахын хажуугаар, ийм сайн хүү хичээлээ давтдаг, үймүүлдэггүй байх ёстой гэх мэтээр далимдуулахад бяцхан гомдсон хүү тэсгэлгүй хэлсэн нь: усанд сайн сэлдэг байхад болохгүй юм уу?)

    Өнгөрсөн наймдугаар сарын сүүлчийн хэдэн өдөр хэвлэл мэдээллээр замын хөдөлгөөний шинэ хууль журам 9-р сарын 1-нээс хэрэгжинэ, зөрчвөл хатуу шийтгэдэг болох тухай шуугисан билээ. Нэг нь эхлүүлж бусад нь давалгаалуулсан хэрэг. Хайлтын системд үлдэж хоцорсон зарим мэдээний гарчгийг огноотой нь дурдваас:
    “Aug 30, 2016 – Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай шинэ хууль нөгөөдрөөс буюу 9-р сарын 1-нээс эхлэн хэрэгжинэ. Шинээр хэрэгжиж эхлэх энэхүү хуулиудтай …”
    “Sep 1, 2016 – Замын хөдөлгөөнд оролцохдоо гар утас хэрэглэхийг хориглосон. 9-р сарын 1-нээс мөрдөгдөх Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хуулийн …”
    Aug 4, 2016 – Есөн сарын 1-нээс мөрдөгдөх Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай Aug 30, 2016 – 9 сарын 1-нээс ЖОЛООЧ таны баримтлах 24 дүрмийг танилцуулж байна
    2016 оны 08-р сарын 30. Есдүгээр сарын нэгнээс Замын хөдөлгөөний дүрмийн хатуу чанга 24 заалт … 1. … Гэрэлтүүлэг бүрэн бус хөдөлгөөнд оролцвол 48.000 төгрөгөөр торгоно…
    Замын цагдаагийн газраас арга буюу залруулга гаргаж Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль нь 2015 оны 9-р сарын 01-ний өдрөөс хэрэгжиж эхэлсэн бөгөөд 2016 оны 9-р сарын 01-ний өдрөөс хэрэгжиж эхлэх ямар нэгэн шинэ хууль, дүрэм байхгүйг анхааруулсан. Хүчин төгөлдөр болоод бүтэн жил өнгөрсөн хуулийг бидний нэг хэсэг огт мэдээгүй тууж явсан байна. Юун хэрэгжүүлэх…

    “Хэн нэгнийг буруутгахдаа биш, гол нь тогтолцоог өөрчлөх хэрэгтэй” гэж гоё тайлбар биднийг эзэмджээ. Ингээд хамаг улсаараа бодлого, хөтөлбөр, стратеги, хууль ярих ажилтай. Шинэ хууль батлангуут боловсронгуй биш, цоорхойтой тухай дуугарч эхлэнэ. Яг хэрэгжүүлэх болохоороо өөрчилж орхино. Эцэстээ гол буруутанг олж тогтоогоод давшилж буй нь Үндсэн хууль гуай. Нэгэнт тогтолцооны буруу юм чинь хэн ч хариуцлага хүлээхгүй. Нам дамнасан олигархууд гэж том цоллодог ч нэрлэдэггүй. Эрдэнэт үйлдвэрт 10 жилийн цаас шахсан, шахуулсан нөхдийг зарлахад л бүх асуудал шийдэгдэх байтал “хэн нэгнийг буруутгаад яахав”. Элдэв эрхмүүд зурагтаар “энэ хэний шидсэн чулуу болохыг мэднэ” гэж даналзах авч төдөлгүй мэдэхээ байчихна.

    Нийслэлд барилга байшин чихэлдэж зам бөглөрсөн явдал 30-40 жилийн өмнө зөвлөлтүүд Улаанбаатарыг 600 мянган хүн амьдрахаар тооцоолсноос болсон гэж гомдоллодог монгол заншил дэлгэрчээ. (Нээрээ яагаад 1,3 сая хүний орон сууцыг барьж бэлтгээд түлхүүрийг нь хүлээлгэж өгөөд яваагүй юм бол? Бүр машины зогсоолтой нь!) Ингэж хэлмэгц 1990 оноос хойшхи нийслэлийн бүх Засаг дарга нар хөөрхий хохирогч болцгоож байгаа юм. Газрын мафи гэж байх ч үгүй. Уг нь газар, барилгын зөвшөөрөл тус бүрийн дор гарын үсгээ тавьдаг албан тушаалтнуудаас ядахдаа цор ганц нь хууль, журам, норм стандартын хэдхэн тоог ягштал бариад “үгүй” гэсэнсэн бол нийслэлийн бүх орон сууцны тоглоомын талбай бүтэн, тухайлбал, Зайсангийн ам чигжигдэхгүй байсан. Хуулиараа бол тэндхийн барилга, байгууламж аялал жуулчлалын зориулалтаар олгогдсон учраас хоорондоо 5 км-ийн зайтай байх ёстой, гэхдээ өнөөдөр ядахдаа 5 метрийн зайтай баригдсан нь яамай даа. Бас Туул голын хамгаалалтын бүс дотор хайрга олборлохгүй байсан. Өнөөдөр эксковатораар ус самардах нь холгүй ухаж байгаа. Саяхан УИХ-аас байгуулсан ажлын хэсэг түүгээр үүгээр явж үзээд голын сав газар, түүний ойр орчимд элс хайрга олборлохыг зогсоох хэрэгтэй гэжээ. Агуу нээлт хийсэн байна шүү! Анх зөвшөөрөл хүсэхэд нь Ашигт малтмалын юмуу байгаль орчны хэн нэгэн албан тушаалтан “болохгүй ээ, хууль зөрчинө” гээд зогсоож болох байсан. Хувь хүний түүхэнд гүйцэтгэх үүрэг гэж энэ. Заавал эзэн хаан юмуу жанжин байх албагүй.

    Саяын сонгуулиар нэр дэвшигчид Монгол Улсыг хямралаас аврах аргыг уралдан хэлж өгсөн билээ. Тэр арга бол: НАМАЙГ СОНГОЧИХ. Даанч УИХ-ын орон тоо ердөө 76 тул бусдыг нь унагаад үлдээсэн хэд маань сонгуулийн дараа олигтой мэдэхгүй болж таарлаа. Чухам мэдэхгүй байгаа учраас хаа сайгүй нэвтрүүлэг, чуулган, уулзалт, клуб, өглөө оройны цай ундаар энэ асуудлыг хэлэлцэж, хөрөнгө оруулалт татах, зээлийн хүүг бууруулах талаар уралдаан тэмцээн хүртэл зарладаг болов. Юу хийх ёстойг бүгд хэлж байна, гагцхүү чадах уу? Өнгөрөгч есдүгээр сард нэгэн арга хэмжээн дээр германы элчин сайд Монгол Улс “гайхамшгийг бүтээх” гэхийн оронд “гэрийн даалгавраа сайн хийхэд л хангалттай хөгжинө” хэмээн зөвлөжээ. Учиртай хэлсэн байна. Хууль, дүрэм, журмын яг заалт, түс тас овог нэр, алгасаагүй бүртгэл, хөдөлшгүй тоо цифр, минут, секунд мэтийн “жижиг сажиг” асуудал Монголыг аврах болж байх шиг …

    Бидний агуу арай хэтрээд байна.

     
  • Ажиглагч 6:49 pm on 2016.06.29 Permalink | Reply  

    Мэтгэлцэх шахав 

    Сонгуулийн сурталчилгааны оргил бол мэтгэлцээн. Тэр тусмаа нэр дэвшигч намууд социализмын ялалт амжилт, бүтээн байгуулалт маягийн ухуулгаар сонгогчдыг булж, завсраар нь бие бие рүүгээ хөлсний сэтгүүлч, хэвлэл мэдээллийг хулгайгаар илгээж өрсөлддөг манайд ганц үзүүштэй юм байж болохсон. Нүүр нүүрээ харж суугаад (эсвэл зогсоод) үзэлцэнэ гэдэг бол шударга. 2016 оны Улсын Их Хурлын сонгуулийн сурталчилгаа өндөрлөх мөчийг угтуулан МҮОНТ парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг зэрэгцүүлж суулгасан нь болжээ. Нэгэн бичил намын дарга VIP хэмээн гомдонгуй цоллосон дөрвөл буюу АН, МАН, МАХН ба ИЗНН-ын даргын яриаг хөтлөгч нь мэтгэлцээн гэж хэлчихэж чадахгүй бөөрөнхийлж “мөрийн хөтөлбөр, бодлого зорилтондоо юу тусгасан талаар олон нийтэд мэдээлэл өгөх” гэж зарласан нь жол сонсдов.

    “Түрүүлж дуугарсан хөхөөний ам хөлдөнө”. Дараа дараачийн хүн мэдэж аваад хариу барих учраас тэр. Улс төрийн намын дээд шүүхэд бүртгүүлсэн дараалал саналын хуудсан дээр бичигдэхэд давуу тал хэдий ч мэтгэлцээнд эсрэгээр ажээ. Энэ орой тэр дарааллаар сөөлжүүлэхэд таван удаагийн хоёрт нь ууган намын дарга түрүүлж дуугарахад хүрэв.

    Эхний асуулт. Уул уурхайн салбар улс орноо хөгжүүлэх цорын ганц хүчин зүйл биш, иймд улс орноо хөгжүүлэх талаар танай намын зорилт юу вэ?

    М.Энхболд – З.Энхболд – Ц.Ганхуяг – Н.Энхбаяр гэсэн дарааллаар хариулав.

    Дээрх асуултыг дарга нарт урьдчилж өгсөн эсэхийг мэдэхгүй, гэхдээ З.Энхболд уул уурхай ба бусад салбарыг харуулсан хоёр өнгийн дүрс авчирчээ. Сонирхолтой…

    Хоёрдахь асуулт: Засгийн эрхэнд байсан намууд хийсэн ажлуудаа яг таг, баримттай хэл.

    З.Энхболд – Ц.Ганхуяг – Н.Энхбаяр – М.Энхболд

    Бүгд л УИХ-д зэрэгцэн сууж, бас Засагт орж хөөгдөж гартлаа урт богино хугацаагаар эрхэлсэн учраас “их ч идсэн өмхий, бага ч идсэн өмхий” болоод явчихав.

    Гуравдахь асуулт: “Олон нийтийн дунд ихээхэн хүлээлт үүсгээд байгаа монгол хүн бүр 15 сая төгрөгийн өртэй гэдэг талаар. Өр үү, зээл үү?

    Ц.Ганхуяг – Н.Энхбаяр – М.Энхболд – З.Энхболд

    Хамгийн сүүлд хариулсан З.Энхболд ноутбукийн дэлгэцэн дээр диаграм гарган харуулаад өмнөх гурвын шүүмжлэлийг няцаав. Бараг өргүй юм байна.

    Дөрөвдэх асуулт: Сүүлийн үед  иргэдийн хариулт хүсч байгаа … төрийн албан хаагчдыг сольж 60 тэрбум төгрөг авах тухай …

    Н.Энхбаяр – М.Энхболд – З.Энхболд – Ц.Ганхуяг

    Эхний гурван асуулт том, “бодлогын” байсан бол энэ илт МАН-ын эсрэг байж Н.Энхбаяр, З.Энхболд хоёр ам нийлүүлэн МАН-ыг балбаж өглөө.

    Төгсгөлд нь намын дарга нараар дүгнэлт хэлүүлсэн дараалал нь М.Энхболд, З.Энхболд, Ц.Ганхуяг, Н.Энхбаяр.

    МҮОНТ арайхийж зохион байгуулсан энэхүү “мэдээлэл өгөх ярилцлага”-аа гүтгэж доромжлохгүй, яриаг нь таслахгүй гэхчлэн хайрцаглаж, хөтлөгч нь асуултуудаа бүтэн хэлж чадахгүй бувтнаж, тэр байтугай нэг удаагийн хариултыг АН-ын даргаар эхлүүлсэн хэрнээ түүгээр дуусгах шахаж будилсан ч З.Энхболд, Н.Энхбаяр хоёр М.Энхболд руу байн байн дайрч (гуравдахь ерөнхийлөгч маань бас дөрөвдэхийгөө чимхээд амжив), нөгөөдөх нь няцаахыг оролдсоноор бага сага мэтгэлцэх шинж орсон. Гүтгэж доромжлохгүй тухай зааврыг Н.Энхбаяр сүүлд нь “Би хэн нэгнийг дайрч шүүмжлэхийг бодсонгүй, харин буруу үйлдлийг шууд хэлж сурах хэрэгтэй” гээд нясалчихаж байгаа юм. Манай улс төрчид мэтгэлцэх түвшинд хүрсэн атал олон нийтийн телевиз гэж бөөн садаа …

    Сурталчилгааны хугацаанд олон нийтийн телевизээр гаргасанн УИХ-ын сонгуулийн нэр дэвшигчдийн “мэтгэлцээн” нэртэй ярианууд өөр өөр тойрогт нэрээ дэвшүүлсэн, хоорондоо өрсөлдөөгүй эрээвэр хураавар нөхдийг (мөнгө төлснөөр нь юм болов уу) цуглуулж ээлжлэн яриулсан нь ямар юмны мэтгэлцээн байхав. Хэрвээ 60-р тойрогт нэр дэвшсэн Х.Тэмүүжин, Ц.Мөнх-Оргил, эсвэл 61-р тойргийн С.Батболд, М.Батчимэг хоёрыг гэх мэтээр зэрэгцүүлж зогсоогоод (эсвэл суулгаад) үзэлцүүлсэн бол өөр хэрэг. Гаднын сонгуулийг ажиглахад, том намын юм уу өндөр рейтингтэй улс төрчид доошоо орж холилдох ашиггүй учраас мэтгэлцээнд ирэхгүй байх магадлалтай ч тойргийн бусад нэр дэвшигчид бүгд хүрээд ирнэ, ингээд ядахдаа гуравдагч нөхдийг хэн нь хэн болохыг сонгогчид харьцуулж харах байсан.

    Хэзээ нэг манай олон нийтийн телевиз мэтгэлцээн зохион байгуулж сурах юм бол? Дахиад нэг дөрвөн жилийг алджээ.

     
  • Ажиглагч 1:41 pm on 2016.06.24 Permalink  

    Eagle хэнтэй явав? 

    This content is password protected. To view it please enter your password below:

     
  • Ажиглагч 6:39 pm on 2016.05.29 Permalink | Reply  

    Юун хөөрөг … 

    Хэдэн жилийн өмнө Сүхбаатар аймгийн орон нутгийн музейд дарьгангын урчуудын бүтээлийг үзэж билээ. Мужаан цех, дархны газрыг төсөөлөхөд бэрх ийм хөдөө хээр яаж чадсан юм бол доо гэмээр ер бусын гоё сийлбэртэй мөнгөн хэт, хутга, эмээл хазаарын тоног, бүр модон оёдлын машин хүртэл байсан шүү. Тийм ээ, бидний ээжүүдийн торжигнуулдаг байсан Kohler, Singer шиг машин шүү! Бас мэдээж элдэв хөөрөгнүүд Би шагшраад гарч билээ. Хөөрөг гэснээс дотрыг ухаад гадрыг бага сага чимсэн энэ чулуу манайд хүний гараар бүтсэн урлагийн хосгүй бүтээлд тооцогддог. Саяхан телевизийн нэгэн сувгаар зарах гэж арван хэдэн саяас дуудаж харагдсан.

    Тэгвэл би өнөөдөр швейцарь цагны энэ механизмын зургийг олж хараад “үүнийг гайхамшиг гэхгүй юм бол, өөр юуг гайхамшиг гэх юм бол доо” гэж дуу алдлаа. Хэдэн зуу, магадгүй хэдэн мянгаар тоологдох өчүүхэн хүрд, араа, пүрш, холбоосуудыг бодож олоод, аль хүрдний шүднүүд нөгөө хүрднийхтэй хэрхэн уулзаж холбогдохыг ширхэгчлэн тооцоолж, дараа нь хэрчим төмөр (байлгүй дээ)-ийг тасчин миллиметрийн арав, зууны нэгний нарийвчлалтайгаар хайлуулж юмуу зорж бэлтгээд, эцэст нь нэгд нэгэнгүй эвлүүлж угсарч чадсан нь шагшмаар. Бэлэн болонгуут баадууг үл мэдэг чангалах төдийд энэ олон хэлхээтэй төмөр амь орж хөдлөхдөө хорвоогийн өдөр, шөнө, өглөө, оройг цаг, минут, секундээр “швейцарь цаг” шиг хэмжиж эхэлдэг швейцарь цагийг юу ч гэхэв дээ. Би урьд нь швейцарь цаг гэнгүүт автоматаар магтдаг байсан бол энэ удаад жинхэнээсээ! Та энэ зургийг тогтож ажиглаарай. Төгс!

    Watch. Grandmaster Chime

    Өнөөдөр бүх юм цахимжаад цагийг гэхэд нүдэнд үл хөдлөх чипээр хөдөлгөдөг болжээ. Урдаас харахад зүүнүүд тойрч даялаад байдаг, харин задлахад амьгүй хэдэн схем, чип. Тоон нүүртэй бол бүр гуниг. 1980-аад оны сүүлчээр алганд багтах сэтгүүлчийн жижиг диктофоныг анх хараад дотор нь багтсан хэрнээ хуурцаг эргүүлж чаддаг ямар мундаг мотор байдаг бол доо хэмээн төсөөлөхийг оролдож байлаа. Харин өнөөдөр бүх диктофон дижитал болжээ. Задлаад үзэхэд шал урамгүй. Иймээс саяхан хуучны диктофон тааралдангуут ум хумгүй худалдаж авлаа.

     
  • Ажиглагч 1:18 am on 2016.04.24 Permalink | Reply
    Tags:   

    Асуух эрхгүй ярилцлага 

    Дөрөвдүгээр сарын 23-нд TV5 телевизийн “Амжилтын төлөө” нэвтрүүлгээр Сүхбаатар дүүргийн нэгдсэн эмнэлгийн дарга М.Чимгээ оролцож байх юм. Сонгуулийн сурталчилгаа байж таарна. Нэгэнт нэр дэвших юм чинь хачин сайхан юм олныг ярьж таарна. Нэг юм бүр гайхаш төрүүллээ.

    2016.04.23. SBD M.Chimgee

    -Дөрвөн жил хөөцөлдөж байж эмнэлгийн ажилчдын орон сууц бариулж хүссэн хүн болгоныг орууллаа. Нийт 44 хүнийг оруулсан. Эмнэлгийн ажилчдын цалин бага, том байр авч чадахгүй учраас айл бүрийг хоёр өрөө байх төсөл зохиосон… Одоо эмнэлгийн шинэ байр барьж байна. Герман технологиор. Улсаас нэг ч мөнгө авахгүй. Өмч нь орон нутгийнх байна. Хийж байгаа хүмүүс нь хувийн…”

    Гайхалтай. Үүнийг сонссон адгийн  сэтгүүлчийн толгойд ч “Юу?! Улсын эмнэлгийн дарга шинэ эмнэлэг үнэгүй барьж өгөөд бэлэглэх хэрэг үү?” гэсэн асуулт орж ирэх байсан. Байгууллагаа менежментийн гэрээгээр удирдаж байгаа сураг дуулддаг энэ эмэгтэй өөрт хариуцуулсан эмнэлгийн эзэмшлийн газар дээр өөрийн дүү болон найз нартайгаа нийлэн “Ананд тауэр” гэх компани байгуулж 168 айлын хоёр орон сууц сүндэрлүүлж хориодыг ажилчиддаа хямд бишээр хүртээгээд, бусад нь шүлсээ залгиад өнгөрсөн, үлдсэн байруудыг зах зээлд зарж амжсан талаар мэргэжил нэгт нөхөд нь бичээд байгааг уншаагүй юм болов уу? Яагаад гэж хэдхэн асуулт тавьсан бол бүр илүү хачин сониныг үзэгчиддээ сонсгох байсан. Даанч сэтгүүлч Отгонбаатарт энэ талаар асуух эрх үгүй. Сонгуулийн нэвтрүүлэг гэж энэ. Асуулт тавих эрхээ зарчихсан. Нэртэйгээр нь микрофоноо зураглаачдаа өгөөд явуулчихгүй дээ…

     
  • Ажиглагч 1:55 am on 2016.03.07 Permalink | Reply
    Tags:   

    Tиви Тав Тогоо 

    Эд нар бол тавилгын дэлгүүрийн худалдагчид юмуу офисынх нь үүдэнд суудаг охид хөвгүүд биш, TV5 телевизийн мэдээний “Цаг” хөтөлбөрийн хөтлөгчид гэнэ ээ.  Монголын телевизийн мэдээний худалдаа буюу “Бизнес мэдээ”-ний анхдагч TV5 өнөөдөр нэг иймэрхүү.

    2016.03.07. TV5. Хөтлөгч-борлуулагч

    P1360404

     
  • Ажиглагч 9:12 pm on 2016.02.07 Permalink | Reply
    Tags: ,   

    Сонгуулийн өмнө хэвлэл мэдээлэлд онц байдал тогтооно 

    2016 оны сонгуулиар хамгийн чухал мэдээллийн хэрэгсэл болсон телевизүүд зөвхөн Сонгуулийн ерөнхий хорооны хуваариар дуугарах үүрэгтэй. Эрхтэй биш үүрэгтэй! Тэндээс зангахад амаа нээж дахиад зангахад амаа хамхина. Биш ээ, тэдний ам нээгдэхгүй8 зөвхөн нам, нэр дэвшигчдийг яриулна, өгсөн нэвтрүүлгийг гаргана. Сэтгүүлчид өөрсдөө юу ч хийж болохгүй. Тэр тусмаа байр сууриа илэрхийлэх, шүүмжлэх, эрэн сурвалжлах тас хориотой. Энэ бүхэн 2008 оны 7-р сарын 1-ны дараах Онц байдлын дөрөв хоногт МҮОНТ цагдаагийн ерөнхий газрын мэдэлд очсоноос огт өөрцгүй юм. Энэ удаад ялгаа гэвэл бусад телевизийг хаахгүйгээр бүгдийг Сонгуулийн ерөнхий хороо мэдэлдээ авна.

    Өмнөх сонгуулиар Интернэтийн сайтыг яаж хянахаа учраа олохгүй зүгээр орхисон бол энэ удаад нийгмийн сүлжээг хүртэл хаахад бэлэн. “Хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл, цахим орон зай, мессеж ашиглан улс төрийн чансаа тогтоох зорилго бүхий аливаа хэлбэрийн шалгаруулалт зохион байгуулах, бусдыг гүтгэн доромжлох, хуурамч мэдээлэл тараах”-ыг хориглосон байна. Ямар мэдээлэл бодьгүй, хуурамч гэдгийг Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар тогтооход Харилцаа холбооны зохицуулах хороо хааж өгнө.

    Нэг л өдөр, тэр тусмаа ганц энэ сонгуулийн хуулиар ийм болчихоогүй. Эрх баригчид сонгууль болгоны өмнө хуулиа өөрчлөхдөө барьцаа чангаруулсаар явсаар ийм болов. 1990-ээд онд сонгуулийн сурталчилгаа хэдэн сараар үргэлжлэхэд хэвлэл мэдээлэл нэр дэвшигчдийг зоргоороо магтдаг, гэхдээ бас айж ичихгүй балбадаг, тэгээд алдаж оноод явдагсан.

     
  • Ажиглагч 1:37 am on 2016.02.02 Permalink | Reply
    Tags: Элдэв   

    Бидний жаран 

    Монголын нэн шинэ түүхийн эргэлтийн цэг бол гарцаагүй 1990 он. Түүнээс хойш даруй хорин таван жил өнгөрчээ. Хорин зургаа ч юм уу. Дахиад дөрөв, таван жил өнгөрөхөд гучин жил болно.

    Тэгвэл 1990 оноос урагш бас гучийг тоолбол 1960 он! Малыг нь малчдаас хурааж дуусахад монголчуудын бүхэл бүтэн үе Улаанбаатарыг бараадаж улмаар орчин үеийн хот суурин, барилга, үйлдвэрлэл, соёл боловсрол цэцэглэсэн эхлэлийн цэг. Ингээд 25 жил өнгөрч 1985 он гарахад Монгол орон танигдахын аргагүй өөрчлөгдсөн хэрнээ дахиад таван жил өнгөрч 1990 он гарахад хямрал, дампуурлын ирмэгт тулсан байлаа. Ингээд гучин жилийн дараа нийгмээ солив.

    Яг тэр жил манай анхны Ерөнхийлөгч П.Очирбат Монгол улс Азийн бар болох тухай хээ шаагүй зарлахад монголчууд хоёр мянганы заагаар баримжаалсан санагдана. Нэг мэдэхэд 2000 он өөрөө түүх болж 25 жил өнгөрч Монгол улс дахиад танигдахааргүй өөр болсон хэрнээ биднийг гадна, дотноос хэн ч арслан бараар цоллохгүй байна.

    Миний үеийнхний үзэж өнгөрүүлж буй хоёр зууныг дамнасан 1960-аас 2020 оны хоорондох жаран жил дундаасаа яг хоёр тэнцүү тоонд хуваагдах болж байна. Тэр нь хоёр өөр нийгэм байж таарлаа. Одоо хэдхэн жил хүлээгээд гуч хүргэвэл … үгүй ээ, нийгэм солигдохгүй, гэхдээ Азийн бар болохгүй нь лавтай. 2020 гэсэн тоог бичихэд зарим зүйл санаанд орлоо. Өнгөрсөн сонгуулиар Ардчилсан намаас дэвшүүлээд сонгогдсон “Монгол хүн – 2020” хөтөлбөр бүрэн биелж долларын ханш 2020 хүрнэ гэх мэт. Тэр үед тав, ерэн ес, 888 гэх зэргээр тоо цифрийн утга учрыг тайлдаг нөхдүүд нэг юм хэлэх биз.

     
  • Ажиглагч 12:35 am on 2016.01.26 Permalink | Reply
    Tags:   

    МҮОНРТ-ийн шилэн данс харагдана уу? 

    Төсвөөс тэрбум тэрбумаар авдаг Монголын Үндэсний Олон Нийтийн Радио Телевиз шилэн дансаа хөтлөхгүй байгааг хэн нэгэн бүр ноднин шүүмжилж байжээ. Гэхдээ би биш. Нээрээ яагаад хөтөлдөггүй юм бол? Сонирхож үзвэл, олон нийтийн өмнөөс хянах үүрэгтэй Үндэсний зөвлөл нь Ерөнхий захиралдаа хууртаад, эсвэл үгсээд хөтлөхгүй байхыг зөвшөөрчээ. Итгэхгүй байвал МҮОНРТ-ийн Үндэсний зөвлөлийн 2015 оны 10-р сарын 13-ны хуралдааны албан ёсны мэдээг үзэх хэрэгтэй.

    Энэ удаагийн Үндэсний зөвлөлийн хуралдаан бусад асуудлынхаа хүрээнд Үндэсний зөвлөлийн даргаас өгсөн үүргийн дагуу Ерөнхий захиралаас шилэн данс xөтлөxгүй байгаа туxай шүүмжлэлд бэлдсэн тайлбарыг сонсов. Ерөнхий захирал тайлбартаа Шилэн дансны тухай хуулийн хамрагдах хүрээнд Олон нийтийн өмчит байгууллага ороогүй байгааг цохон тэмдэглэв. Тухайлбал хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.1 дэх хэсэгт “энэ хуулийн 3.1.1, 3.1.2-т заасан байгууллага, албан тушаалтан дараахь мэдээллийг тогтмол мэдээлнэ” гэж заасан нь төрийн болон орон нутгийн өмчит хуулийн этгээд, төрийн өмчит үйлдвэрийн газарт хамаарагдаж байна … Гэтэл шүүмжлэгчдийн зүгээс манай байгууллагыг шилэн дансны хуулийн 3.1.4-т хамаарна гэж үзэж байгаа ч, уг заалт нь “…улс, орон нутгийн төсвийн хөрөнгөөр хөрөнгө оруулалт, төсөл, хөтөлбөр, арга хэмжээ, ажил, үйлчилгээ гүйцэтгэж байгаа аж ахуйн нэгж, байгууллага”-д хамаарах бөгөөд уг хууль батлагдан хэрэгжиж эхэлснээс хойш МҮОНРТ нь улсын төсвийн хөрөнгөөр хөрөнгө оруулалт, төсөл хөтөлбөр хэрэгжүүлээгүй байна.

    За яахав. 2015 онд МҮОНРТ улсын төсвөөр хөрөнгө оруулалт буюу худалдан авалт, төсөл, хөтөлбөр хэрэгжүүлээгүй гэдэг эргэлзээтэй ч тиймд тооцъё. Гэтэл Ерөнхий захирал хуулийн заалтыг уншихдаа “арга хэмжээ, ажил үйлчилгээ” гэсэн дөрвөн үгийг сэмхэн хасаад тайлбарласныг анзаарав уу? Тэгвэл МҮОНРТ-ийн хийдэг ажил нь тэрбум тэрбумаар төсөв батлуулж аваад түүгээр явуулдаг “арга хэмжээ, үйл ажиллагаа” юм. Бас өөрийн албан ёсны төсвийн хажуугаар төрийн яам, агентлаг, банк, төрийн өмчит компани, байгууллага болгонтой гэрээ байгуулан төсвийн мөнгийг давхар давхар цохиж байгаа. Ингээд Монгол Улсын хуулийг Дээд шүүх биш, харин байгууллагын захирал тааваараа ойлгодог, ойлгуулдаг цаг иржээ. Бодвол, МҮОНРТ-ийн шилэн дансыг бүхэл бүтэн есөн сарын турш хөтлөхгүй байгааг Үндэсний зөвлөлийн гишүүд зүгээр харж сууснаа шаардлага тавихын оронд ямар нэгэн арга бодож олохыг даалгахад цаадах нь хуулийн цоорхойг ашиглаж, биш ээ хуулийг зориудаар цоолж, энд тэндээс нь тасчин гардуулахад Үндэсний зөвлөл алга хавсран залгиж орхисон байна.

    Хэрвээ тэд цаашаагаа даруухан загнасан бол МҮОНРТ шилэн дансны залиланг хэн ч анзааралгүй өнгөрөх байлаа. Гэтэл сагсуурч гарав. Уг нь Шилэн дансны тухай хуулийг Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж 2013 оны 6-р сард санаачлан зарлиг гаргаж 2014 оны 7-р сарын 1-нд УИХ-аар батлагдаж, 2015 оны 1-р сарын 1-нээс эхлэн хэрэгжиж эхэлсэн түүхтэй. Гэтэл Монгол Улсад ганцхан байгууллага үүнийг есөн жилийн өмнөөс ер бусын мэдрэмжээр зөгнөн харсан төдийгүй тэр дороо хэрэгжүүлээд эхэлсэн гэнэ. Дахиад итгэхгүй байгаа бол нөгөө албан мэдээг гарчгаас нь эхлээд уншихад хангалттай.

    “МҮОНРТ ШИЛЭН ДАНСНЫ ХУУЛЬ ХЭРЭГЖИЖ ЭХЛЭХЭЭС ДАРУЙ 9 ЖИЛИЙН ӨМНӨ “ШИЛЭН” БОЛСОН

    ОНРТ-ийн тухай хууль нь бие даасан тусгайлсан хууль бөгөөд уг хуулийн дагуу манай байгууллага шилэн дансны хууль хэрэгжиж эхлэхээс даруй 9 жилийн өмнө “шилэн” болж, хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.1 дэх заалтын дагуу жил бүр үйл ажиллагааныхаа дэлгэрэнгүй тайлан, аудитаар баталгаажсан санхүүгийн жилийн тайланг өдөр тутмын сонинууд, mnb.mn цахим хуудсаараа дамжуулан олон нийтэд жил бүр тасралтгүй мэдээлсээр ирсэн. Шилэн дансны хууль энэ жилээс хэрэгжиж эхэлсний дараагаас уг хуулийн үзэл санааг дэмжиж, олон нийтэд үлгэрлэх үүднээс өөрийн бие даасан хуулиар хүлээсэн санхүүгийн тайлангаа олон нийтэд жил бүр мэдээлэхээс гадна өөрийн цахим хуудас болох mnb.mn нүүр хуудасны Шилэн данс цэсэнд сар бүрийн төсвийн гүйцэтгэлийг батлагдсан төсвийн төлөвлөгөөтэй харьцуулсан харьцуулалтыг байршуулж хэвшээд байна. 

    Харамсалтай нь, http://www.mnb.mn сайт руу орж үзвэл “Шилэн данс” гэж гайхуулаад буй зүйл бол ердөө л сарын орлого зарлагын нэгдсэн дүн юм. Үүнийг захын байгууллага ес байтугай ерэн жилийн өмнөөс гаргаж ирсэн, хэн ч сонирхдоггүй ганц хүснэгт. Бас санхүүгийн тайлан нэртэй бүхлээс бүхэл тоотой хэдэн өгүүлбэр хавчуулсан жилийн тайланг байршуулжээ. Ингээд гүйцээ. Шилэн дансны гадар, хавтас төдий байна. Тун тааруу үлгэрлэсэн байна шүү.

    Бас болоогүй, 2015 онд батлагдсан улсын төсвийн дэмжлэг нь байгууллагын жилийн цалингийн сангийн 59 хувьтай тэнцэхүйц хэмжээтэй байна гэж гомдоллоод авчээ.  Тэр тусмаа. Төсвөөс ийм их санхүүжилт авдаг газрын төсвийн зарцуулалт хаалттай байвал нөгөө сайн засаглал, ухаалаг төр (гол шинж нь ил тод, нээлттэй байдал юм гэсэн) баларлаа. Тагнуулын ерөнхий газар юмуу Зэвсэгт хүчний жанжин штаб бол бас яахав. Эргээд санахад, 2011 оны “Мэдээллийн ил тод байдал ба мэдээлэл авах эрхийн тухай хууль”-иас эхлээд “Шилэн дансны тухай хууль”-ийг огт хэрэгжүүлэхгүй өдий хүрсэн “тэрбумтан” байгууллага бол ганц МҮОНРТ. Төсвөөс гадна зөндөө мөнгө олдог учраас маньд хамаагүй гэх. Тэгвэл Татварын ерөнхий газар, Гаалийн ерөнхий газар, Улсын бүртгэлийн ерөнхий газар, Ашигт малтмалын газар, газрын алба гээд төлбөр хураамж татдаг байгууллагууд МҮОНРТ шиг аашилбал юу болох вэ? Эсвэл шилэн дансны тухай хуулийн 3.4-т “Төрийн нууцад хамаарахаас бусад төсвийн төлөвлөлт, гүйцэтгэл, хэрэгжилт, тайлагналыг байгууллагын нууцад хамааруулан нийтэд мэдээлэхээс зайлсхийхийг хориглоно” гэж заасныг эд нар хуралдаад цуцалчихсан юм уу?

    2015 оны туршид Монгол Улсын шилэн дансны цахим сайтад төсвөөс мөнгө авдаг бүх байгууллага, Ерөнхийлөгчийн Тамгын газраас эхлээд жижигхэн цэцэрлэг, өрхийн эмнэлэг хүртэл дутуу хагас ч гэсэн мэдээллээ байршуулж ирсэн. Уг нь шилэн данс бол сүртэй эд биш. Хүмүүсийн цалин хөлс тэртээ тэргүй нууц. 5 сая төгрөгөөс доош үнийн дүнтэй но-той, но-гүй орлого зарлагыг мэдээлэхгүй. Тэгэхлээр 5 сая төгрөгөөс дээш томоохон орлого зарлагын гүйлгээ, худалдан авалтыг л ил тод болгохыг шаарддаг. Хэцүү юм байхгүй.

    Өнөөдөр МҮОНРТ жинхэнээсээ “шилэн”, зөвхөн олон нийтэд үйлчилдэг, эрх мэдэл, мөнгө төгрөгөнд захирагдаагүй энэ тэрийгээ дэлгэцээр хоосон үгээр гайхуулаад байх бус, нотолж эхлэх цаг хэдийнэ болжээ. Тэр тусмаа 2016 оны сонгуулийн өмнө. Үүнийг олон нийт лав есөн жилийн өмнөөс хий дэмий хүлээж суугаа болно.

     
  • Ажиглагч 9:02 pm on 2016.01.24 Permalink | Reply
    Tags: ,   

    Сонгуулийн сурталчилгааны зургаан сар 

    Хуулиараа бол 2016 оны cонгуулийн сурталчилгаа тэртээ зургадугаар сард 17-хон хоног явагдаад дуусах ёстой юм гэсэн. Гэтэл 2014 оны төгсгөлөөр хууль батлагдмагц сурталчилгаа шууд эхэлж өнөөдөр ид буцалж байх юм. Тооцоолж үзэхэд, албан ёсны сурталчилгаанаас бараг 10 дахин урт хугацаанд үргэлжлэхээр байна. Энэ бол ноднин эрх баригчид сонгогчдын төлөө гэнэт санаа зовж тэдний саналыг мөнгөөр худалдаж авахаа болъё, сонгуулийн зардал дэндлээ гэх мэтээр үгсээр халхавчилж байгаад санасандаа хүрснийх. Эрх барилцагчид (сөрөг хүчин) бас дуртай байгаа тул татгалзсангүй.

    Өнөөдөр төрийн бүх ажил сонгуулийн сурталчилгааны горимд шилжлээ. Энэ олон мэдээ, сурвалжлага, ярилцлага, захиалгат, төлбөртэй нийтлэл, нэвтрүүлгээр гаргаж байгаа магтаал тайлан, амлалтууд албан ёсоор сурталчилгаанд хамаарахгүй хэрнээ эрх баригчид, албан тушаалтнуудын гоё сайхан, мэргэн ухаан, халамж хайрыг харуулж байгаа учраас гарцаагүй сурталчилгаа юм. Цагаан сараар дээлтэй гарч мэндчилгээ шүлэглэгчид нь дандаа нэр дэвшигчид. Бүхэл бүтэн зургаан сарын ийм сурталчилгааны сая, тэрбум төгрөгүүд хаанаас гарч байгаа вэ? Зөвхөн төсвөөс. Ядахдаа албан ёсны сурталчилгаа эхэлмэгц мөнгө төлж эхлэх болов уу гэвэл үгүй. Хуулийн 77.13-д “Улсын Их Хурлын гишүүн, Ерөнхийлөгч, орон нутгийн хурлын төлөөлөгч нэр дэвшиж байгаа тохиолдолд тэдгээрийн хийсэн ажлын тайлан сонгуулийн сурталчилгааны материалын хэмжээнд тооцогдохгүй” гэсэн заалтыг бэлдээд тавьчихсан.

    Он гараад телевизээр тусгайлан гарч том дуугардаг, сэтгүүлчидтэй энд тэнд тааралдаад салж өгдөггүй, ажил дээрээ урьж гэртээ хонуулдаг, хоол унд бэлтгэхийг заадаг  таних танихгүй эрхмүүдийн тоо огцом нэмэгдлээ. Зарим нь телевизийн бүхэн бүтэн нэвтрүүлгийг худалдаж аваад өөрөө ороод суучихаж. Шууд хөтлөгч, телевизийн од. Заримдаа нэвтрүүлэг хүрэлцээгүй бололтой хэдүүлээ дундаа хуваан хэрэглэж харагдсан. Тэд Монгол Улсыг яаж хөгжүүлэхийг дэндүү сайн мэдэж байгаа тул бушуухан нэр дэвшүүлж дэмжихээс өөр яахав. Харин мөнгөө барж ядсанууд нь телевизийн нэвтрүүлгийг биш, телевизийн өөрийг нь худалдаад авсан учраас ямар нэгэн тайлбар шаардлагагүй.

    Сонгуулийн дараа тайлагнахдаа бүгд 17-хон хоногийн хэдхэн төгрөгөө бичээд өгнө. Тэр нь нийт зургаан сарын зардлын жинхэнэ зардлын тав, арван хувиас хэтрэхгүй. УИХ-ын гишүүд, иргэдийн хурлын төлөөлөгчид халааснаасаа огт мөнгө гаргахгүй байж мэднэ, гэхдээ ичсэндээ тав арван төгрөг тавих биз. Ингээд бас нэг “мөнгөний биш” сонгууль бэлэн боллоо. Гэхдээ жинхэнэ үнэнийг сонгуульд ялагдаж шатсан, мөнгө нь дутсан, бас хулхидуулсан зарим нь хэлж магадгүй юм.

     
  • Ажиглагч 9:01 pm on 2016.01.24 Permalink | Reply
    Tags: Авлига   

    МОНГОЛЫН ИХ АВЛИГА БУЮУ ТЭД ЯЛАВ 

    Ардчилсан, чөлөөт нийгэмд иргэн хүн хуулиар хориглоогүй бүхнийг хийх эрхтэй, харин төрийн албан тушаалтан зөвхөн хуулиар зөвшөөрч зохицуулсныг хийх үүрэгтэй. Гэтэл төрд гарсан хүмүүс хүссэнээ хийж байгааг юу гэх вэ?

    Тэд өнгөрсөн сонгуулиар гарч ирэхдээ амалсан болгоноо эсрэгээр хийлээ. Дээлээ дахин давхарлаж, төрийн албан хаагчдыг зогсоо зайгүй халж бүх албан тушаалд хүмүүсээ тавихаас эхэлж явсаар өнөөдөр шударга ёсыг нулимсан Өршөөлийн болон Сонгуулийн хуулиар үргэлжлүүлэв. Цаашаа бүр айхгүй хийнэ. Үндсэн хуулийг цэцтэй нь хамт өөрчилж хүмүүсээ шургуулна, УИХ-ын гишүүдийн тоог 99 ч юм уу болгоно, намууд хандив тусламж авахыг хэвээр үлдээгээд төсвөөс нэмж санхүүжүүлдэг болно гэх мэт. ТЭД ЯЛАВ.

    Ардчилал дутагдалтай гэдэг. Гэхдээ Монголд дэндлээ. Сонгуулиар гарч ирвэл дөрвөн жил зоргоороо. Уг нь бие биенээ хянах, давруулахгүй байлгах учиртай сөрөг хүчин байгаа, заримдаа чи би-дээ хүрч харагдавч нэмэр алга. Ингээд тэд “эрх мэдлээ хувийн ашиг хонжоо олоход урвуулан ашиглах, бусдад давуу байдал олгох, иргэн, хуулийн этгээдээс тэрхүү хууль бус давуу байдлыг олж авах” гэдгийг үзүүлж өгч байна. Танил ишлэл байгаа биз? Тийм ээ, энэ бол Авлигын эсрэг хуулинд байдаг тодорхойлолт. Тэгвэл яагаад баригдахгүй байна? Яагаад гэвэл энэ бүгдийг хууль, дүрэм, журам гаргаж буюу гаргуулж, эсвэл гаргуулахгүй саатуулаад хийж сурчээ. Өрөөндөө мөнгө тоолж сейфэндээ цоожлох ямар ч шаардлагагүй. Төгс авлига гэж үүнийг хэлэх байх. Бас цэвэрхэн. Хэн нэгэн албан тушаалтан төсвийн мөнгө, урамшуулал, тендер, газар, албан тушаалыг авахын тулд бусаддаа хүртээж хэдүүлээ, олуулаа, намаараа, байгууллага, хамт олноороо, салбараараа авч байна. Өөрт нь хариуцуулсан аймаг, нийслэл, сум, дүүрэг, сургууль, цэцэрлэг, эмнэлгийн газрыг зараад хаус, орон сууц, хотхон бариулаад хуваалцаж “төрийн албан хаагчдын нийгмийн асуудал”-ыг шийддэг нь үүний сонгодог жишээ. Эрсдэл нь тэг. Анх хэдэн олигарх өөрсдийгөө цайруулахын тулд сэдсэн өршөөлийг бүх нийтийнх болж хавтгайруулж байгаад тэр бужигнаан дунд хамаг ул мөрөө баллаж нуруугаа тэнийлгэв. Бас өөрсдийгөө өршөөх нь чамлагдаад хуулийг сийхгүй зөрчиж дураараа дургисан хойноо тэр хуулиа тааруулаад засчихаж байгаа юм. Энэ бүхэн өнөөдрийн МОНГОЛЫН ИХ АВЛИГА болой.

    Тэд төрийг эзэмшдэг тул авлига авах шаардлага ч үгүй болжээ. Авлигын тогтолцоо. Монголд авлига буурсан тухай судалгааны дүн гарвал бүү гайхаарай. Энэ бол сүүлийн жилүүдэд газрын маргаан багассантай төстэй юм. Зүгээр л байршил сайтай, хамгийн үнэ цэнэтэй газар дууссан хэрэг. Лав нийслэл, түүний эргэн тойрны хамаг газрыг эдлэн болгож дуусгаад одоо үлдсэнийг цахимаар суглуулан жигтэйхэн шударга аашлан даапаалж байна. Хамгийн сүүлчийн газар олголтоор лав Баянзүрх дүүрэгт нэг ширхэг 0,5 га газрын төлөө 8000 гаруй хүн өрсөлдөж харагдсан. Ядахдаа энэ зуундаа багтаад нийслэл орчимд газартай болох найдлага хүмүүст төрсөн нь яамай гэж тайвшрахаас.

     
  • Ажиглагч 4:42 pm on 2016.01.24 Permalink | Reply
    Tags:   

    2016 ОНЫ СОНГУУЛАЛТ 

    Ноднин, уржнангаас манай сонгогчид ууртай байгаа. Хямрал, үнийн өсөлт (он гараад НӨАТ-ын тооцооноос болж дахин нэмэгдэв), Тавантолгойн хулхи хувьцаа, найман хувийн зээл зогссон, авлигачдын толгой илэлт, улс төрчдийн дураараа дургилт. Ингээд сонгогчид 2016 оны зургадугаар сард эрх баригчидтай нэгмөсөн хариуцлага тооцохоор тэсч ядан хүлээж суутал дахиад чадуулчихав бололтой. Учир нь эрх баригчид сөрөг хүчинтэйгээ хамжаад сонгуулийн хуулийг өөрсөддөө яг тааруулан өө сэвгүй зүйж баталсан тул ууртай сонгогчдоос айлтгүй болсон. “Ханцуй нь уртдаад байна … жаахан хасчих … одоо яг болно”  гэдэг шиг жагсаалтаар хэдийг сонговол багтах багтахгүйгээ хүртэл тооцлоо. Эрх мэдэл томтой нь жагсаалтанд нэрээ сийлэх бол бусад нь сурталчилгаагаа аль хэдийнэ эхэлж гараанаас түрүүлээд гарчээ. Итгэхгүй байвал телевиз үз. Хуулинд заасан сонгуулийн сурталчилгааны 17 хоног бол зөвхөн хаалтын ёслол, нижигнэсэн алга ташилт төдий юм. Хэвлэл мэдээлэл зөвхөн “бодитой мэдээлэл цацах үүрэгтэй”, энэ юу болохыг төр тогтоож өгөөд тэр дор нь хатуу шийтгэх учраас шүүмжлэл байтугай өчүүхэн төдий эргэлзээ гаргаж болохгүй.

    Сонгуулийн хуулийн хамгийн эргэлзээтэй нь намаар сонгох. Анх 2012 оны намын жагсаалтаас болж Төрийн ордонд ойртуулж ч болмооргүй хүмүүс төрд гарахыг бид харлаа. Гайгүй санагдсан нэгнийг олж үзээд намыг нь дугуйлахад гайтай нөгөөдөх нь залгаастай орж ирнэ. Худалч хулгайч байсан ч салгахгүй, бөөндөнө. Намаар сонгох нь Үндсэн хуулиар тунхагласан Улсын Их Хурлын гишүүнийг шууд сонгох зарчмыг зөрчиж байгаа талаар дуугардаг улс төрчид байсан ч цагаа тулахад бүгдээрээ баталж орхив. Энэ асуудлаар Үндсэн хуулийн цэцэд хандаж ясаа цайтал үзэлцэнэ гэсэн жижиг намууд хүртэл дуугаа хураажээ. Бас л дарга нарт нь шанс учраас. Цаашилбал, бие даагчийг сонгосон мөртлөө намыг дугуйлаагүй бол санал нь хүчингүй болно гэх мэтээр эрх баригч, барилцагч намууд баталгаатай гарна. УИХ-ын гишүүд хууль болгоныг ингэж цоорхойгүй гаргадаг бол сайхан аа.

    Хэрвээ сонгогчдоос жагсаалтын талаар асуусан бол зуун хувь “Үгүй ээ, тойроггүй, золбин УИХ-ын гишүүн хэрэггүй” гэх байсан. Чухам иймээс сонгуулийн хуулийн төслийг ноднин жилжин үзүүлэхгүйгээр, хагас нууц байдалтайгаар, сайндаа л гоёор ярьж өгөөд хэлэлцүүлсэн нэр хэмээсэн билээ.

    2016 онд сонгогчдын саналыг амлалтаар худалдаж авахгүй хэмээн тангараг тавьж байсан улс төрчид он гарангуут амлалтын буухиаг эхлүүллээ. Жинхэнэ популизм гэж энэ дээ. Амлахаар барахгүй хүүхдийн мөнгийг бүгдэд өгнө, ипотекийн зээлийг 5 хувь руу буулгана гэхчлэн ээлж дараалан хууль болгоод баталж байна. Энэ явдал хаваржин үргэлжилнэ. Үүний тулд Хууль тогтоомжийн тухай хуулийг 2-р сарын 10-наас дагаж мөрдөх ёстой байсан атал дөнгөж сая нэн яаралтай дэгээр оруулж ирээд сонгуулийн дараа болгож хойшлуулж орхилоо. Уг хуулиар бол аливаа хууль тогтоомжийн төслийг Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлэхээс өмнө заавал олон нийтийн хэлэлцүүлэг хийх тухай заалтууд байсан юм. Энэ хавар иргэдээс, сонгогчдоос юуг ч асуухгүй, дураараа дургина. Одоо зам нь шулуудаж, ирэх зургадугаар сард сонгуулийн сурталчилгаа албан ёсоор эхлэхэд бүгдийг амжуулсан байна. Тэд өөрсдийгөө сонгуулахад бэлэн болжээ.

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel