Tagged: Гадаад Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Mongold 20:28 on 2019-12-05 Permalink | Reply
    Tags: Гадаад,   

    Хөдөлгүүр 

    2019.12.05.

    Оросын ба америкийн хэнийх нь онгоц сайн бэ? Би яагаад ч юм энэ талаар сонирхож уншдаг.

    Сая манайд бэлэглэсэн МиГ-29 бол ОХУ-аас гадна дэлхийн олон улс орны зэвсэгт хүчинд ашиглагдаж байгаа 4 дэх үеийн онгоц. Хэрвээ анзаарсан бол хоёр хөдөлгүүртэй. Чухам эндээс ялгаа эхэлж байгаа юм. 

    Хоёр хөдөлгүүртэй байлдааны онгоцны давуу тал гэвэл хүчтэй, наад зах нь нэг хөдөлгүүр унтрахад нөгөө нь үлдэнэ. Муу нь гэвэл хүнд нүсэр, шатахууныг бол шатааж өгнө.  Оросууд хангалттай хүчтэй хөдөлгүүр хийж чадаагүй учраас хосоор нь суулгадаг. Тэгвэл америкийн онгоцууд өндөр хүчин чадалтай ганц хөдөлгүүртэй учраас бүх талаараа хэмнэлттэй, тэнд харьцангуй хөнгөн онгоцууд давамгайлдаг. Иргэний онгоцны тухайд оросынх ихэнхдээ хоёр хос, эсвэл гурван хөдөлгүүртэй байжээ.     

    Оросууд ерөөсөө ямар ч төрлийн хөдөлгүүр талдаа хоцрогдонгуй, барууны автомашин, онгоцны хөдөлгүүр, цахилгаан станцын их хүчин чадалтай турбиныг голдуу дууриаж хуулбарлах замаар явж иржээ. Жижигхэн жишээ: ЗХУ-д Sony маягийн чихэвчний хөгжмийг олигтой хийж чаддаггүй шалтгаанаа жижигхэн сайн моторгүйгээр тайлбарлаж байв. Өнөө цагт компьютер, гар утасны мотор буюу процессор үйлдвэрлэлээр барууны орнууд, Япон, Тайвань, Хятадаас ч хоцрогдсоноо хүлээн зөвшөөрдөг. 

    Буцаад онгоцондоо орьё. ЗХУ, ОХУ-ын аль ч үед иргэний ба цэргийн онгоцны ерөнхий түвшин барууныхаас нэг их дутахгүй ч хамгийн эмзэг цэг нь хөдөлгүүр байсан, одоо ч хэвээрээ. Нэг мэдэхэд баруунаас бүрэн хамааралтай болсноо ухаарч сүүлийн арав гаруй жилийн турш энэ салбараа өөд татахыг оролдож ядаж байхад АНУ тэргүүтэй барууны орнууд хориг тавьжээ. Хөдөлгүүр бол хэдэн мянган эд анги төдий бус, хэдэн мянган хэмийн халууныг тэсвэрлэх шинэ материал, хайлшаас эхлээд түүнийг бий болгодог дээд зэргийн технологи, суурь машин, тоног төхөөрөмж гээд хэдхэн том улс чаддаг ажил ажээ.       

    Одоо ОХУ цоо шинээр бүтээн ихээхэн найдвар тавин ашиглаж эхэлсэн зорчигч тээврийн Супержет онгоцны хөдөлгүүрийг орос-франц хамтарсан компанид үйлдвэрлэсэн тул барууны хоригт орох эрсдэлтэй. Дараачийн MC-21 онгоц “цэвэр” оросын ПД-14 хөдөлгүүртэй байх ёстой ч туршиж дуусаагүй учраас америкийн Pratt & Whitney компанийн PW1000G хөдөлгүүртэйгээр эхний нислэгүүдээ үйлдэж байна. Дараа нь солих юм гэсэн. Дэлхий дээр нисэх онгоцны хөдөлгүүрээр тэргүүлдэг хоёр компанийн нэг нь Pratt & Whitney, нөгөө нь Их Британийн Rolls-Royce. 

    Цахилгаан станцын турбиныг хөдөлгүүрт хамааруулж болох. Бас л ер бусын өндөр технологийн бүтээгдэхүүн юм. Оросууд Крымд барьсан шинэ цахилгаан станцдаа германы Siemens-ийн турбиныг суурилуулсан нь хоригт орсон бүтээгдэхүүн байж олон улсын хэмжээний шуугиан дэгдсэн. 1990 оны хямралаас болж оросууд өөрсдөө ийм турбин хийх технологи, мэдлэг, үйлдвэрлэлээ бараг алдсан гэжээ. Турбин бол асар нарийн бөгөөд засвар үйлчилгээ нь тоймгүй өндөр зардалтай, Siemens-ийн арчилгаа, үйлчилгээний нэг мэргэжилтний цагийн хөлс тэрхүү цахилгаан станцын слесарийн бүтэн сарын цалинтай тэнцдэг. 

    Оросын 5 дахь үеийн Су-57 онгоц бас хоёр хөдөлгүүртэй. Тэгээд ч хөдөлгүүр бүрэн бэлэн болоогүй, 2023—2025 оноос наашгүй учраас өмнө үеийн хөдөлгүүртэйгээр нисч эхэлсэн байна.  

    Одоо хэдэн зураг. Орос, америк буюу барууны орнуудын элдэв хөдөлгүүрийн сайн муугийн харьцуулалтаа орхиж хүний оюун ухаан, технологийн нээлт, ур чадвараар бүтсэн хөдөлгүүр хэмээх бүтээлийг шагших гэсэн юм. Зөвхөн зураач, барималч, жүжигчин гээд урлаг соёлынхны хийснийг бүтээл гэдэггүй. Дэлхий дээр онгоцны хөдөлгүүр хийж чаддаг хэдэн улс байдаг нь манай нэг, хоёр, гуравдахь хөршүүд. Шинэ хөдөлгүүр зохион бүтээх нь олон жил үргэлжилдэг. Наад зах нь агаар, шатахуун холилдож тэсрэх хэдэн мянган градусыг тэсвэрлэх ёстой.   

    Энэ бол манайд бэлэглэсэн МиГ-29-ын РД-33 хөдөлгүүрийн нэг нь ↓ 

    Энэ бол МС-21-т суулгаад байгаа Pratt & Whitney компанийн PW1400G хөдөлгүүр ↓

    Харин энэ бол МС-21-т суулгахаар туршиж байгаа ОХУ-ын ПД-14 хөдөлгүүр ↓

    Энэ завсарт хэлмээр нэг зүйл бол манай МИАТ-ын Агаарын хөлгийн засвар үйлчилгээний төвийн инженер, ажилчид Вoeing 737 болон Вoeing 767 онгоц, түүний дотор хөдөлгүүрүүдэд “хүнд” гэж үнэлсэн техник үйлчилгээг олон жилийн турш  хийж байна. Гадрыг нь задлаад зогсохгүй их биенээс нь бүр салгаад сольж харагддаг ↓

     
  • Mongold 20:17 on 2019-12-05 Permalink | Reply
    Tags: Гадаад,   

    МиГ-29-ыг юу хөдөлгөв? 

    2019.12.05.

    Оросын Холбооны Улс манайд МиГ-29УБ загварын сөнөөгч онгоц хоёрыг бэлэглэжээ.  

    Бэлгийн хоёр 2019 оны 11-р сарын 15-нд Буянт-Ухаад газардаж 26-ны өдөр улс тунхагласны баяраар албан ёсоор хүлээлгэн өгсөн байна. УБ нь Улаанбаатар биш, учебно-боевой гэсэн үг. НАТО-гийн нэршлээр бол “Тулах цэг”. Сургах, бас байлдах зориулалттай учраас сургагч ба нисгэгчийн хоёр суудалтай. Энэ удаад кабины хаалтыг өргөж сойсныг эс тооцвол хөдөлгөөнгүй зогсож харагдав. Нисгэж ид шидийг нь харуулсангүй. Монгол нисэгчид хараахан бэлтгэгдээгүй байх.  

    1990-ээд он хүртэл ЗХУ-аас манай Ардын армид дөч гаруй МиГ-15, МиГ-17, МиГ-21-ийг нийлүүлсэн боловч оросууд буцсаны дараа лав хоёр гурав нь Улаанбаатарын эргэн тойронд осолдонгуут бүх нислэгийг зогсоож, аажимдаа үлдсэн онгоцуудын хугацаа нь дуусч, сүүлдээ ачааны нэг хоёр онгоц, хэдхэн нисдэг тэргийг эс тооцвол Монгол Улс цэргийн нисдэг хүчингүй болох шахаад байв. Гэхдээ агаарын цэргийн командлал, агаарын цэргийн командлагч гэж үргэлж байсан. Санаж явбал гэгчээр одоо л нэг бүтэж байна. Зөвлөлтийн агаарын цэргийн 23-р армийн аэродром, нисэх буух зурвас энд тэндгүй үлдсэнийг ховхлоогүй, битүү зогсоолыг хувьчилж нураагаагүй бол ашиглахад бэлэн байх ёстой. Оросууд араас нь дахиад хэдэн сөнөөгч нэмж өгнө гэсэн тул бид удалгүй жинхэнэ агаарын цэргийн нисдэг хүчинтэй улс болно.

    Эгзэгтэй асуулт бол манай онгоцууд хэнтэй яах зорилготой вэ? Агаарын хилээ гаднын халдлагаас хамгаална гэдэг чинь Орос, Хятадыг хардаад байгаа юм уу? Юутай ч хоёр хөршийг даваад ирэх хэн ч байхгүй. Харин  манай нутаг дээгүүр нисч өнгөрдөг гадаадын онгоцуудад агаарын сахилга бат сахиулах, шаардлагатай бол албадан буулт хийлгэх, бүр устгахыг чадна гэсэн үг. Сахилгагүй нөхдүүд тэнгэрт ч олдоно. Ганц хоёроор нэмэгдээд л байгаа хувийн онгоц, бүр дронуудад хүртэл сахилга бат хэрэгтэй.   

    Миг-29-ыг Монгол руу юу хөдөлгөв? ОХУ гэнэтхэн 20 сая долларын онгоц хэд хэдийг бэлэглээд эхэлсний шалтгаан нь АНУ бүр илүү үнэтэй онгоц бэлэглэхээс өрссөн хэрэг биш биз? Хэрвээ америкийн цэргийн “ташаагаа тулсан” Ф-үүд ороод ирвэл монголын агаарын цэргийн нисэх онгоцны парк төдий бус хамаатай бүх техник, тоног төхөөрөмж, стандарт,  харилцаа холбоо, шифрлэлт, аэродром, навигацийн нарийн ширийн, бүр нислэгийн “школ”, нисэгчид өөрсдөө гээд бүх юм төрөл арилжина. Онгоцоо дагаад америк зааварлагч, америк засвар үйлчилгээ, сэлбэг хэрэгсэл, америк сум пуужин, энэ бүгдийг дагасан америк бүтэц, зохион байгуулалт дагаад орж ирнэ. 

    Одоохондоо АНУ-аас цэргийн тээврийн онгоц авах тухай яриа цухалздаг. Ямар ч байсан арав гаруй жилийн өмнөөс америкийн цэргийн том саарал C-130 онгоц монголын энхийг сахиулагчдыг аваачих, авчрах гэж Улаанбаатарт байнга бууж хөөрч байгаа.

    Шинэ мэдээ.

    Варшавын гэрээний үеэс хойш хэдэн арван МиГ-29-тэй байсан Польш улс хэд хэдэн ослын дараа нислэгийг зогсоогоод байснаа дахин ашиглаж эхлэхээ зарласан байна. Бас АНУ-аас 32 ширхэг F-35 худалдан авч зөвлөлтийн онгоцуудыг солихоор төлөвлөж байснаа больжээ. Хэтэрхий үнэтэй байсан бололтой. 

     
  • Mongold 19:38 on 2019-11-05 Permalink | Reply
    Tags: Гадаад,   

    Япон ЖДҮ 

    2019.07.25.

    Наадмаас өмнө “Ядуусын хорооллын пуужин” нэртэй японы олон ангит киног “25-р суваг” телевизээр үзүүлж дууслаа. Цукуда (Tsukuda) нэртэй “жижиг дунд үйлдвэр” (яг тэгэж орчуулсан)-ийн тухай юм. Үйлдвэрлэдэг бүтээгдэхүүн нь бүр жижиг – насосны хавхлага. Харахад орон сууцны усны хаалт сэлтээс жаахан том, чагтан хэлбэртэй алгын чинээ төмөр, бодоход, шатахуун урсаж өнгөрөхийг нээж хаах зориулалттай.

    Японы анхны пуужингийн хөдөлгүүрийг Тэйкоку Хиви Индастриз (Teikoku Heavy Industries) гэдэг аварга том компани бие даан бүтээсэн ч ганцхан тэр хавхлагийг яаж ч оролдоод барсангүй. Харин гэр бүлийн Цукуда үйлдвэр хавхлага гээчийг үе дамжин хийж ирсэн учраас бусдыг дагуулахгүй төгс чаддаг болсон, бас патент авчихсан учраас Тэйкоку түүнтэй гэрээ байгуулж хийлгэнэ.

    Цукуда яваандаа пуужингийн хавхлагаа улам жижигрүүлж оролдсоор байгаад хүний хиймэл зүрхний хавхлага хийж найдваргүйдээ тулаад байсан бяцхан хүүгийн амийг аварч байна. Аль аль нь шингэнээр ажилладаг мотор, насос учраас хавхлага том жижиг нь хамаагүй, гагцхүү төгс ажиллах учиртай.         


    Киноны нэрийг англиар “Downtown Rocket” гэжээ. Хачин санагдсан тул японыг сайн мэддэг Монголын телевизүүдийн холбооны захирал М.Уламбадрахаас асууж тодруулав. Пуужингийн хөдөлгүүрийн хамгийн чухал эд ангийг жирийн, жижигхэн үйлдвэрт хийжээ гэсэн санаа.


    “Ядуусын хорооллын пуужин” бол япон ЖДҮ-гийн тухай кино юм.  Том компанийн ард үй олон жижиг ханган нийлүүлэгч байдаг нь японы бизнес гэж хэлдэгээс өөр нэг онцлогийг энэ кинонд ёстой өнгөтөөр харуулжээ. Наанаа бие биендээ бөхөлзөж харагддаг дэндүү эелдэг тэд өөр хоорондоо тэгэж хатуу ширүүн зөрчилдөн тэмцэлддэг гэж хэн санахав. NASA-д ажиллаж байгаад ирсэн гэх нэгэн компанийн захирал “Цукуда”-гийн бизнесийг булаахаар баахан явуулга сэдэж, худал шалтгаар хоёр тэрбум иен нэхэмжлэхийн хажуугаар технологийн нууцыг нь хулгайлна. Тэгтэл бусдыг патентын хэргээр шүүхэд өгч мөнгө олдогоороо алдартай өөр нэг компани (яагаад ч юм “америкийн хөрөнгө оруулалттай” гэжээ) тракторын хөдөлгүүрийн хавхлага үйлдвэрлэдэг Гийр Гоост (Gear Ghost) хэмээх тракторийн коробканы эд анги хийдэг жижигхээн компанийг ээлжит байгаа болгож онилно. Энэ үеэр Гийр Гост-той хамтарч хэтдээ коробкийг бүтнээр нь үйлдвэрлэхээр хэлэлцэж байсан Цукуда энэхүү патентийн маргаанд арга буюу татагдан орно. 


    Японд хүн ам хөгширч хөдөө аж ахуйд ажиллах хүч хомсдон арваадхан жилийн дараа энэ салбар уналтанд орохыг олж харсан Тэйкоку тариалангийн робот буюу жолоочгүй трактор хийж, нөгөө дээш хөөргөх хиймэл дагуулаасаа удирдан ажиллуулдаг байх том төслийг сэджээ. Тэгэхдээ хавхлагийг Цукуда-д захиалахгүй, өөрөө үйлдвэрлэхээр шийдсэнээс ганц чаддаг юманд дээр нь түүнийг жийж өрсөлдөгч болон хувирч байна.  Ядаж байхад Гийр Гоост-ийн эзэн гэнэт урваж өөр компанид худалдагдах ба Ноги хэмээх эрдэмтний бүтээсэн робот тракторын удирдлагын системийг хулгайлсан гэх мэт түүхүүд хөвөрнө. 


    Дараачийн үйл явдал бол Тэйкоку-гийн бүтээсэн Альфа ба  нөгөө Гийр Гоост-той хамтарсан хэд хэдэн жижиг компанийн үйлдвэрлэсэн Дарвин (Darwin) нэртэй хоёр төрлийн робот тракторын өрсөлдөөн юм. Явж явж хоёулаа Ноги эрдэмтний бүтээлийг ашиглажээ. Нэг нь хулгайлсан, нөгөө нь Тейкоку өөртөө элсүүлсэн Ногийн жинхэнэ систем. Гэвч Тейкоку яаж ч хичээгээд автомат тракторынхаа коробкийг сайн хийж чадаагүй учраас арга буюу Цукада-д хандаж тусламж хүснэ. Зөвшөөрнө. Хэсэг хугацааны дараа газар тариалангийн техникийн том үзэсгэлэн яармаг дээр шийдвэрлэх тулаан өрнөж түүнийг үзэхээр ирсэн японы Ерөнхий сайд Darwin-ийг илт дэмжсэн хэрнээ Тэйкоку-д хандаж “жижиг дунд үйлдвэрүүдийг хамаагүй дээрэлхэж болохгүй шүү” гэж загначихаад яваад өгнө. Энэ мөчид Цукуда “жижиг дунд” хэрнээ том компанийн талд, ар талд зогсож таарна. 

      


    Аливаа киноны шүүмж үйл явдлын өрнөлөөс эхлээд дүрийн сонголт, найруулагчийн шийдэл, гол баатрын дотоод ертөнц, мэдрэмж, дүрслэл, магадгүй цаад философи гээд олон юмыг хамдаг байх. Миний хувьд гол дүр болох Цукуда захирал японы алдартай жүжигчин Абэ Хироши (Abe Hiroshi) тоглосон гэдгээс цааш сонирхоогүй бөгөөд японы үйлдвэр гэж ямар чанга болохыг бахдан үзлээ. Ганц нэг жишээ.

    Өрсөлдөгчийнх нь хийсэн коробка Цукуда-гийн патент зөрчсөн эсэхийг олох гэж зуу гаруй моторыг эд анги болгоноор задлан нэгжиж бүхэл бүтэн үйлдвэрээрээ олон өдөр шөнө ажиллаад яах аргагүй хуулбарласныг хамгийн сүүлд илрүүлэх боловч өөр материалаар орлуулсан учраас зөрчөөгүй болж таарна. Хайран хэрнээ ер бусын нягт нямбай хөдөлмөр.

    Нэгэн удаагийн туршилтан дээр Альфа трактор гэнэт зогссоны учрыг олох гэж Цукуда компанийн инженер, ажилчид хэдэн сарын турш оролдоно. Түүнийг миллиметр миллиметрээр нягталж есөн шидээр туршсаар байгаад өөрчлөлт оруулж болох 100 гаруй цэгийг олж тогтооно. Тэгээд өөрчилнө. Тэгснээ туршилтын үеэр нэг хачин чимээ сонсогдсон гэж ярилцаад шалтгааныг хайж гарна. Удаж удаж арааны нас нь хэт богино байгааг илрүүлж эргэлтийн үзүүлэлт 50 мянга байгааг хоёр дахин нэмэгдүүлэхийг яаж ч оролдоод чадахгүй.

    Ерөөсөө арааны үзүүлэлт дээд хязгаартаа хүрсэн, асуудал гол төмөртөө байгааг ухаарцгааж түүнийг гулгамтгай байхаар өөрчилснөөр дээрх үзүүлэлтийг 108 мянгад хүргэж байна. 


    Дараа нь өрсөлдөгчид тус тусын тракторыг бэлэн болгож зах зээлд гаргана. Харин Ерөнхий сайдаар дэмжүүлсэн жижиг дунд үйлдвэрүүдийн “Дарвин” робот трактор шууд 600 ширхэг борлогдсон бол Тейкоку-гийн Алфа нь гучхан ширхэгээр хэтэрсэнгүй. Гэхдээ удалгүй Дарвин трактор энд тэндхийн ферм дээр гэнэт гацаж зогсох болсон нь Гиир Гост-ийн хулгайлсан систем хуучирсан, хамгийн гол нь коробкийн алдааг Цукуда шиг олж засч чадаагүйгээс болжээ.

    Гийр Гоост-ийн тал Цукуда-гийн коробкийг дууриахыг оролдон задалж үзэхэд нь гол давуу тал болсон голд нь  Цукуда аль хэдийнэ “зүү ч орох завсаргүй” патент авсан байдаг. Ингээд аргагүйн эрхэнд Цукуда-д хандахад хэд дахин гуйлгасны эцэст зөвшөөрнө.

    Цукуда дараачийн алхмаа хийж шинэ маягийн коробка, хөдөлгүүр үйлдвэрлэхээр ажиллаж эхлэх зуур Тэйкоку түүнийг дахиад жийж пуужингийн насосны дахин дахин ашигладаг хавхлагыг өөрөө хийхээр шийддэг. Гэхдээ Цукуда бүр илүүг хийж чадахаа харуулснаар Тэйкоку ээлжит удаагаа бууж өгөх нь тэр. 


    “Ядуусын хорооллын пуужин”-гийн үндсэн санааг уг киноны дүрүүдийн хэлсэн “Пуужинд байдаг 240 мянган эд анги нэг бүр нь найдвартай байх ёстой”, “Зогсохгүй сайжруулаад байвал хэзээ нэгэн цагт шилдэг бүтээгдэхүүнтэй болно” гэх мэт үг өгүүлбэрүүд элдэв тайлбаргүйгээр яг илэрхийлнэ. Бүр том санаа гэвэл Цукуда бусдад улаан цайм хулхидуулсан хэрнээ ажилчиддаа хэлсэн нь “Бид ялагдлаа. Энэ бол бидний бүтээгдэхүүн дутуу байна гэсэн үг. Манай технологи цагийн аясаар хоцрогдож эхэлж байна. Ийм учраас ямар ч өрсөлдөгч бидэнтэй хамтрахыг хүсэхээр тийм чанартайг үйлдвэрлэх ёстой”.  


    Уг киноны орчуулга нь нэрнээсээ эхлээд жаахан сонин. Үйлдвэрлэлийн бослого, технологийн бослого, аж ахуйн бослого гэх мэтээр ярилцах биднийхээр бол хувьсгал гэсэн утга биз. Бүр илүү сонирхолтой нь япон инженер, ажилчдын амнаас гарч байгаа машин техникийн орос нэр томъёо юм. Хавхлагаас эхлээд насос, коробка, бүр свеча, боолт, гайк, цаашилбал нормалдах гээд хөвөрнө. Арай л амаржин, наклад, стачер, тормоз гэж сонсогдоогүй.  Барууны техник технологи хаагуур тойроод манайд орж ирснийг эндээс анзаарч болно.  


    Монголын телевизүүдээр хэдэн арваараа зогсоо зайгүй эрээлжилдэг олон ангит кинонуудаас яагаад “Ядуусын хорооллын пуужин”-г онцолж нуршив аа гэвэл япон ЖДҮ гэж манайхаас ширүүн өрсөлдөөнтэй, үүгээрээ сургамжтай санагдсаных.

    Тэнд ЖДҮ-г бойжуулах, дэмжих, хөгжүүлэхийн сан байдаг эсэхийг мэдэхгүй ч Цукуда лав 2-3 удаа дампуурлын ирмэг дээр ирж зогсоод харилцдаг банкиндаа хандаж зээл хүсэхэд цаадуул нь элдвээр хэлж даапаалаад хөөн явуулж байх юм. Тэнд манайхаас ялгаатай нь сайн бичсэн төсөл гэхээсээ илүү шинэ, бүр цоо шинэ технологи, бүтээл, бүтээгдэхүүнийг яаж ийгээд бий болгоод, бас түүнийхээ патентийг авч эзэмшсэнийхээ дараа зээл, хөрөнгө оруулалт ярьдаг ч юм шиг. “Блүүмбэрг” сувгийн “Сая долларын суутан” нэвтрүүлгийн бүтэн жилийн турш давтан гарч байгаа зарим нэг дугаарыг үзэхэд баруунд жижиг дунд бизнес нь том компани, сүлжээг дууриаж араас нь явдаггүй, харин дутуу үлдээсэн, гар хүрээгүйг нь олж хардаг, санаанд оромгүй шинийг бодож олдог, түүнийгээ борлогдоно гэдгийг бор зүрхээрээ нотолдог, бас зөвхөн өөрөө хийнэ гэхгүйгээр хөрөнгө оруулалт хайдаг, юм бол хувь нийлүүлээд хамтарч харагдах гэх мэтээр илүү өргөн хүрээтэй сэтгэж ажилладаг юм. Гэхдээ “Компани гэдэг бол ашгийн төлөө учраас яахаас ч буцахгүй. Хөрөнгө оруулалт авбал эрх чөлөөгөө алдана” гэж “Ядуусын хорооллын пуужин” дээр нэг нь дуугарсан шүү. 


    Акио Морита-гийн “Made in Japan” номонд тэрбээр 1970-аад оны дундуур Москвад айлчлах үеэрээ зөвлөлтийн электрон техникийн асуудал эрхэлсэн сайдад хандаж “танай урлаг соёл асар өндөр хөгжсөн, гайхамшигтай хөгжимчин, балетчидтай хэрнээ та нарын үйлдвэрлэсэн телевизэд тэр чинь яагаад харагдахгүй, ийм тааруу дизайнтай байна аа? “гэсэн асуултанд “тэр асуудлыг Соёлын яам хариуцна” маягийн хариулт сонсоод чихэндээ ч итгээгүй тухай дурссан байдаг. Бид ч гэсэн өөрсдөө шинээр технологи, менежментийг нэг их бий болгодоггүй, цоо шинэ санаа, бүтээгдэхүүн бараг гаргадаггүй учраас энэ талын яриа хөөрөө, үйл явдал ховор, бидний амьдралаас харагддаггүй, уран бүтээлд тусдаггүй, ингээд ололт амжилтууд маань Соёлын яам талдаа. 

     
  • Mongold 17:43 on 2019-09-15 Permalink | Reply
    Tags: Гадаад,   

    Русофобия в Монголии 

    2019.08-09.

    Халх голын ялалтын 80 жилийн ойн өдрүүдэд Монгол дахь оросын эсрэг үзэл оволзов.

    Хамгийн үлгэр жишээ энэ байна. “Өдрийн сонины” 2019.09.06-ны №181-т гарсан нийтлэлийн гарчиг: “Оросыг дагагсдын ороо нь гарсан бол хэлэх хэдэн үг байна”

     
  • Mongold 01:28 on 2018-12-22 Permalink | Reply
    Tags: Гадаад, Кино,   

    Хэрвээ тэд ялсан бол … 

    2018.12.22.

    “Цайз дахь нууц ноёнтон” гэж орчуулсан The Man in the High Castle олон ангит цуврал SBN телевизээр гарч өчигдөр орой дууслаа. Би дундаас нь үзсэн. Дэлхийн хоёрдугаар дайнд ЗХУ, АНУ, Их Британи тэргүүтэй холбоотнууд бус, фашист Герман, Япон хоёр ялалт байгуулснаар фантаазлаад 1962 онд дэлхий дээр юу болж буй тухай кино юм. Тэд дэлхийг хуваагаад авчээ. Газрын зураг дээр Германы агуу их рейх Атлантын далайн хоёр талаар Европ, Африкийг тэр чигээр нь, Америк тивийн хагасыг уртааш нь, харин Их наран улс Номхон далайн эргээр, ЗХУ, Хятадын зүүн хэсэг, нөгөө талдаа Америкийн баруун хэсгийг эзэлж Японы номхон далайн мужууд нэртэй болгосон байх юм.

    Нацистууд Вашингтоныг сүйрүүлээд сэргээгээгүй бололтой, Нью-Йоркийг эзэгнэн өндөр барилгуудыг хас тэмдгээр чимэглэсэн, харин япончуудын мэдэлд орсон нөгөө эрэгт одоо цагийн Холливудын дайнтай кино болгон дээр нурааж, тасалж ханадаггүй үйлын үртэй Сан-Францискогийн час улаан Golden Gate бүтнээрээ ч доогуур нь японы цэргийн усан онгоцууд хөшилдсөн ийм ертөнцөд киноны үйл явдал өнгөрнө. Эхлээд Гитлер амьд байснаа хуйвалдагсдад хорлогдож үхнэ (Сталин бүр 1949 онд цаазлуулсан), бас дэлхий дээр  үлдсэн хоёр их гүрэн хоорондоо их муу, атом, устөрөгчийн бөмбөгөөр тулах дээрээ тулсан байх.

    Ер нь ямар ч киноны дараа дараачийн анги заавал мууддаг жишгээр энэ бас тэгэв. Төгсгөл рүүгээ эсэргүүцлийн хөдөлгөөн, “партизанууд”, ухуулах хуудас, халдлага бүхий ердийн байлдаантай кино болж хувирлаа.

    Гитлерийн Герман ба империалист Японыг хоёуланг нугаслалцсан улсын иргэн миний хувьд юу сонирхол татав гэвэл тэр кинонд Монгол гарна, гэхдээ зөвхөн газрын зураг дээр, Герман, Японы аль алинд эзлэгдээгүй байх юм. Итгэмээргүй ч тэр хоёр гүрэн шууд хиллэхгүйгээр дундаа хэнийх ч биш бүсийг үлдээх аж. Америкийн төв хэсгээр сааралтах тийм бүсэд америкчууд тусгаарлагдан амьдардаг бол Евразийн төв хэсэг бүхэлдээ дундын бүс болжээ. Нацистуудын Япон руу дайрах төлөвлөгөөн дээр Хятадын гүн рүү урагшлуулсан Монголын нутгаар дайрч давших чиглэлийг заасан байх ба эргэн тойрны улсуудаас зөвхөн БНМАУ-ын хилийн шугам зурагдсанаар үзэгдээд өнгөрнө.

    Түүхийн тухайд “хэрвээ” гэж байдаггүй ч энэ кинонд сэдэв нь ойр бөгөөд бидэнд шууд хамаатайгаас 1939 онд Халхын голд япончууд Зөвлөлтийн цэргийг дийлж манай зүүн хэсгийг тасалж авсан бол? Манж-го, Өвөр Монголтой хамт геополитикийн нэг тогоонд оруулсны дараа дэлхийн II дайнд ЗХУ, холбоотнууд яллаа ч манай нутаг дэвсгэр буцаад өнөөгийнх шиг эвлэх байсан уу? Ганц тодорхой юм гэвэл биднээс хамаарахгүй байсан биз.

    x x x

    “Бидний өнгөрүүлсэн түүх хүн төрөлхтөнд гавъяа”. 20-р зууны босгон дээр мөхөхдөө тулж байсан Монгол зуун жилийн дотор хөл дээрээ өндийсөөр ийм болжээ. Олон хэрвээ байсан, гэхдээ биднээс хамаарсан хэрвээгийн нэг жишээ бол 1921 оны Ардын хувьсгалтай эн тэнцэхүйц ач холбогдолтой гэж Ю.Цэдэнбалын үнэлсэн нэгдэлжих хөдөлгөөн гэж бодлоо. Хэрвээ малчдаа хувийн аж ахуйтан хэвээр нь, ЖДҮ-чдээ (одоогийн биш, 50-иад оны мужаан, дархан, гутал засвар, оёдол, гуанз гээд) ядахдаа хоршоологчдоор үлдээсэн бол?

    Малаа нийгэмчлээд хөдөөнөөс дайжиж хот руу суурьшсаны ачаар хүн ам төвлөрч, үйлдвэр үйлчилгээ, барилга, гудамж талбай, шугам сүлжээ, ажилчин анги,  сургууль боловсрол, урлаг соёл, шинжлэх ухаан хөгжсөн, ажилчин анги, сэхээтнүүд бий болсон. Даанч мах, сүү ховордож хотын биднийг олон цагаар оочирлодог давхар ажилтай болгожээ. Би сурвалжлагч байхдаа Булган аймгийн нэгэн суманд олон хүүхэдтэй малчных зуухан дээрээ бин хайрч зогсохыг хараад, ганц хонь цохуулаад авчихаж болохгүй юу гэхэд болохгүй, саявтар нэгийг идчихсэн гэж билээ. Нэгдлийн 700-аад хонь малладаг тэднийх яагаад ч юм нэлээдийг хорогдуулж өр төлбөрт орсон, бас амины хэдийгээ барсан байсан санагдана. Намын их хурал болгоноор малын тоог 25 саяд хүргэх дайчин зорилт биелэхгүй явсаар 1990 онтой золгожээ. Өнөөдөр боль, зогс гээд байхад л малын тоо толгой 80 саяд хүрдэг болов. Сталин биднийг 200 сая малтай болохыг шаардсан байх аа?

    x х х

    Ямар ч байсан тэд биш бид ялж XX зуунаас тусгаар улстайгаа үлджээ.  Жинхэнэ “Монгол ялсан” гэж энийг хэлнэ. Бусад нь өчүүхэн асуудал. Өнөөдрийн хэрүүл маргаан “яахав ээ!”. Улс төрчдийн муу муухай нь утаанаас ч дор үнэртэж буйг тэсч хүлээх л үлдэж байна. Зөвшилцөж эвлэрэхийг ухуулах хэрэггүй. Бусад орны парламентийн жишгээр бол юм шидэлцэх, барьцалдаж авах, үсдэлцэх гээд манай УИХ-ын гишүүд тэмцлээ үргэлжлүүлэх нөөц бололцоо зөндөө бий. Хугацаа хангалттай. Энэ өвөлдөө зад үзэлцээд тарж бутраад өгөөсэй. Гагцхүү тэдний хэн нь ч ялж болохгүй.

    Утааны тухайд гэвэл энэ өвөл юу ч хийгээд нэмэргүй. Маскаа зүүцгээе. Тэгээд улс төрийн салхи бүгдийг үлдэн хөөхийг хүлээе!

     
  • Mongold 09:48 on 2017-02-02 Permalink | Reply
    Tags: , Гадаад   

    Ердөө энэ үү?  

    Өнөөдөр буюу хоёрдугаар сарын 2-нд төрсөн өдрөө тэмдэглэж байх учиртай Өмнөд Солонгосын Ерөнхийлөгч Пак Кын Хе-г албан тушаалаас нь түдгэлзүүлсэн, төдөлгүй бүрмөсөн огцорч мэдэхээр болоод буйн шалтгааныг сонсоход хачирхмаар. Тэрбээр далаад онд ээж, аавыгаа алуулсан, нөхөргүй, тэгээд бөө удган талын нэг сайн найз хүүхэнтэй, тэрэнтэйгээ хамаа намаагүй юм ярьдаг, Ерөнхийлөгч болсноосоо хойш төрийн хэрэг явдлаас хуваалцаж, заримдаа хэлэх үг, илтгэл, бичиг цаасаа үзүүлж зөвлөгөө авдаг байснаас буруутжээ. Бас солонгосын том компаниудаас найзынхаа мэдлийн хоёр санд мөнгө хандивлуулж байсан ч гэх шиг.

    Бидний жишгээр бол “ердөө л энэ гэж үү?” Манайд алба ажлынхаа талаар журмын нөхөр, ангийн анд, нутгийн дүүтэйгээ ярьж зөвлөдөггүй төрийн өндөр нам албан тушаалтан байдаг болов уу. Бүр шууд л дуудаж авчраад зөвлөхөөр томилчихож байгаа юм чинь. Харин Пак Кын Хе тэгээгүй. (Ерээд онд манай анхны Ерөнхийлөгч жинхэнээсээ үзмэрчтэй байсныг гэнэт санав). Нөгөө мөнгө төгрөгний асуудал бол ноцтой. Гэхдээ өөртөө ширхэг ч вон унагаагүй, бас найздаа мөнгө хандивлахыг үүрэгдсэн баримт хараахан олдоогүй. Бодвол, цаадуул нь нэгдүгээр хүний найз гэдгийг мэдээд “ухамсраараа” өгсөн биз. Тэгвэл Монгол Улсын 3 дахь Ерөнхийлөгч найзынхаа компанид “ахиухан туслаарай” гэж Эрдэнэт рүү өөрөө утасдсан, одоогийн Ерөнхийлөгчийн эхнэрийн мэдлийн санд хандив цуглуулах арга хэмжээг Рио Тинто компани бүр АНУ-д очиж зохион байгуулж өгсөн баримт, тоо, зураг хөрөг байж л байдаг. Мөн Оюутолгой компаниас байр сууц авсан, эрх бүхий байгууллага нь шалгаж эхлээ ч үгүй байхад Ерөнхийлөгч өөрөө Эрдэнэтийг сэм хувьчилж авсан нөхдийг өмөөрч цамнаад байсан гээд л…

     
  • Mongold 17:20 on 2015-12-15 Permalink | Reply
    Tags: Гадаад   

    Оростой хэн ч найз биш. Юун найрамдал … 

    2015 оны 11-р сарын 24-нд Сирид алан хядагчдыг бөмбөгдөж явсан оросын Су-24-ыг туркийн сөнөөгч онгоц араас нь гэнэдүүлэн буудаж унагасан билээ. Хоёр нисгэгч шүхрээр үсэрч доошлох зуур нэгийг нь Сирийн сөрөг хүчнийхэн гэгдэх дайнчид агаарт буудаж сийчээд газарт унасан цогцсон дээр нь орилолдсон бичлэг Интернэтэд тавигдав. (Нөгөө нисгэгч эсэн мэнд газардаж ойд нуугдсаныг орос, сирийн тусгай хүчнийхэн олж аварчээ). Хэд хоногийн дараа нисгэгчийн цогцсыг туркийн тал Орост хүлээлгэж өгсөн тухай мэдээлэв. Бараг хөдөлмөрийн хуваарь бололтой: нэг нь сөнөөж, нөгөө нь алж, шарилыг нь хоорондоо өгч авалцаад л …

    Дэлхийн хамаг алан хядагчид цугларсан Сирийн эх захгүй дайн бол бидний хувьд зүгээр нэг олон улсын мэдээ. Харин саяын үйл явдлын дараа Оросын зарим хөршид Туркийг буруутгасан жижгэвтэр жагсаал цуглаан ганц нэг болжээ. Монголд мэдээж нам гүм. Бид төвийг сахина. Байнга. Гэхдээ энэ юу ч биш. Орос, Хятадын толгойлсон Шанхайн хамтын ажиллагааны нийгэмлэг (ШОС) байтугай Хамтын аюулгүй байдлын гэрээний байгууллага (ОДКБ) хэмээх бараг цэргийн эвсэлд багтдаг холбоотнууд болох Армен, Белорус, Казахстан, Киргизстан, Таджикистан бас таг дуугүй өнгөрөв. Тэр ч бүү хэл Казахстаны нэг хотод орос нисгэгчийн дурсгалд зориулсан арга хэмжээг хориглож, бас болоогүй, Назарбаев ерөнхийлөгч нь онгоц сөнөөсөн асуудлыг намжаахад Орос, Туркийн хооронд зуучлах санал тавьсан дуулдана. (“Загалмайлсан эцэг” кинонд, хэн уулзалт зохион байгуулахыг санал болгоно, түүнээс болгоомжил гэж хэлдэг санаанд орлоо).

    Өнөөдөр Орос шиг муу улс алга. Ардчилал байхгүй, чөлөөт хэвлэл үгүй, ардууд нь уудаг, байгалийн хийгээр шантаажилдаг, хөрш улсууддаа дээрэлхдэг, Крымыг нэгтгэсэн, дээр нь суугаа Путин дарангуйлагч гээд барууныхан балбасаар. Бүр Орос улс хэзээ задрах тухай уралдан бичдэг болжээ. Зөвхөн амаараа хэлээд орхиогүй, эдийн засгийн хориг тавиад сүйрүүлж байна. Нэг намын системтэй коммунист Хятад, буруу дуугарсан хүмүүсийн толгойг огтолдог Саудын Араб (үүгээрээ Лалын улсын алан хядагчдаас нэг их дутахгүй)-ыг хүртэл тэгэхгүй байгаа…

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel