Tagged: Хэвлэл мэдээлэл Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Mongold 04:10 on 2019-12-22 Permalink | Reply
    Tags: , Хэвлэл мэдээлэл   

    2019.12.21. Eagle телевизээр 

    “Ийгл” телевизийн “Санчир гаригийн зочин” нэвтрүүлэг ээлжит дугаартаа УИХ-ын гишүүн Б.Саранчимэгийг оролцуулсан нь урлаг соёл, уран сайхны хүмүүсийг төсөөлөгддөг энэ нэвтрүүлэг сонгуулийн горимд шилжиж байна гэж ойлгогдов. Телевиз үүнийг хүсээгүй, харин Б.Саранчимэг гишүүн “шийдэмгий нүүдэл” хийж уриулсан байх. 

     
  • Mongold 18:15 on 2018-11-05 Permalink | Reply
    Tags: Хэвлэл мэдээлэл,   

    Нэрлэхүй 

    2018.11.05.

    Монголын үндэсний олон нийтийн телевизийн тоймч Т.Цогтоо “Цагийн хүрд”-ийн дотор хариуцсан хэсгээ “Та бүхэндээ өнөөдөр дэлхий дахинд болон олон улсад өрнөсөн үйл явдал, мэдээ, мэдээллээс хүргэе” гэж эхэллээ. Анзаарав уу? Миний мэдэхээр, хэдэн жилийн турш тэгэж байна.

    Харин араас нь Д.Баярсайхан Америкийн сагсан бөмбөгийн нэгэн тамирчны гуяны арын шөрмөс гэмтсэн зэрэг нарийвчлалтайгаар танилцуулсан спортын тоймоо “Та бүхний анхаарлыг манай оронд болсон тэмцээн уралдаан, үйл явдлын мэдээлэлд хандуулья” гэж зөв эхлэв.

    Энэ алдааг зөвхөн сэтгүүлчид гаргадаггүй. Яг тэр “Цагийн хүрд”-ээр Ерөнхий сайдын зөвлөх Н.Энхбаяр ярихдаа “Олон улсын зах зээл дээр болж байгаа мэдээ, мэдээллийг бид ашиглаж сурах хэрэгтэй байна” гэж анхаарууллаа.

    MNC телевизийн мэдээгээр “… олон улсад өрнөсөн мэдээ мэдээллүүдийг” орчуулагч Алтаншагай хүргэхийг зарласан бол Алтаншагай нь өөрөө “Энэ долоо хоногт дэлхий дахинд өрнөж байгаа мэдээллийг…” гэж гүйцээх нь тэр.

    Монголчууд буруу ярьж зөв ойлгодог ховорхон авъяастай ард түмэн учраас тоогоод яахав. Тэр тусмаа жирийн иргэдийг. Гэхдээ сүүлийн үед телевизийн сэтгүүлч, хөтлөгчдийн дунд дэлгэрч буй нэг хэллэг чихэнд тороод болдоггүй ээ. Би амжиж цаасны захад хэдийг тэмдэглэж авснаа сонирхуулья.

    Бас тэр орой “Цагийн хүрд”-ээр сурвалжлагч Эрдэнэбүрэн “.. хүний биед сөрөг нөлөө үзүүлэх эсэх нь эргэлзээтэй хориод төрлийн бага насны хүүхдүүдийн дэлгүүрээс байнга худалдан авч иддэг хатаасан жимс …

    Нэлээд хэд хоногийн өмнө Цогтоо тоймч “Хэрвээ Эр Риад зэвсэг худалдан авахаас татгалзсан тохиолдолд … гэв.

    Eagle телевизийн “Поп мэдээ”-ны хөтлөгч: … Хэрхэн байгаа эсэхийг …

    Бас тус телевизийн мэдээгээр:  Хэрвээ түрээсийн орон сууц олгосон тохиолдолд …

    25-р сувгийн “Ёо Ёо-г анагаах нь” нэвтрүүлэг: … Хэрвээ тэгсэн тохиолдолд …

    Бүр ДеФакто дээр нэг нөхөр: .. хэрвээ би ингэсэн тохиолдолд …

    Эхэндээ ийм өчүүхэн өө сэвээр хөөцөлдөх дэмий санагдавч илт алдаатай хэллэг тархсаар төдийгүй дэлхийн түвшинд гарах шинжтэйг саяхан Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Швейцарьт хийсэн айлчлалын сурвалжлагад сэтгүүлч Т.Маралмаа “… Монгол Улс хоёр томоохон хөрш улс орны дунд ямар хэрхэн харилцаагаа хадгалж ажиллаж байгаа эсэх тал дээр …” хэмээн дуржигнуулж, өнөөдөр олон улсын тоймч Ганбаяр “Кремль Трампийн энэ урилгад ямар хариу өгсөн эсэх нь тодорхойгүй …” гэхийг сонсоод ухаарч, тэсэлгүй хэлэхээр шийдсэн минь энэ.

    Хэд хоногийн өмнө УИХ-ын гишүүн М.Билэгт ээлжит уран бүтээлээ “Дотооддоо хэрэглэж болох маш их бараа бүтээгдэхүүнийг хил гаалиар оруулж ирж байна” хэмээн туурвисан байна.

    Оносон оноогүй үг, өгүүлбэр, хэллэгийн тухай цааш үргэлжлүүлье.

    Үг хүчтэй. Гэхдээ үг олдохоороо хүч нь сулраад явчихдаг байж таарна. Социализмын үед “улс орон буруу замаар тууж явна” гэж дуугарах аюултай байсан бол одоо бол зүгээр л хөөс. Юу дуртайгаа хэлэх эрх чөлөө ба зуу дөхсөн телевизийн сувгууд, дээрээс нь нийгмийн сүлжээ холилдоод хутгаж өгч байна. Ярилцлага гэж чалчих буюу пан гөрөхийг хэлдэг болсон. Хайран цаг зав, гэхдээ үгийн цаана юу байгаа, байхгүй нь чухал хэвээрээ.

    XX зууны Монголын тусгаар тогтнолыг Ардын нам, ардчиллыг Ардчилсан тус тусдаа өмчлөөд авсан. Одоо ардчилал бол Ардчилсан нам биш гэж мянга нотлоод нэмэргүй. Сонгуулиар ялбал ямар ч эргэлзээгүй “Ардчилал яллаа”. Бас “Монгол ялав” гэж цаана хэн, юу байгаа нь тов тодорхой хэрнээ зарлаж болдоггүй нэг хэцүү юм байх. Дээрхэн Монгол Улсын Ерөнхийлөгч “Төмөр зам бариулахгүй байгаа этгээдүүдтэй хатуу тэмцэнэ” гэж айлгасан, албан тушаалаа илт ашиглаж буй нийслэлийн өндөр албан тушаалтан “Та нар авлигалын мөнгөөрөө намайг дийлэх гэж оролдвол гонжийн жоо” хэмээн сийхгүй мэдэгдсэнийг яах ч арга алга.

    Яаж нэрлэхээс их зүйл хамаарна. Нэр солиход хандлага өөрчлөгддөг. Тахир дутуу гэдэг байсныг хөгжлийн бэрхшээл болгосон. Одоо ижил хүйстэн нөхдүүд “бахархлын  жагсаал”-аар айсуй. Удалгүй тиймэрхүү нэртэй болох биз.

    Бүтээн байгуулалт, бүтээн байгуулагч, баялаг бүтээгч гэж сайхан нэршлүүд байна. Социалист бүтээн байгуулалт гэж байгаад хөсөр хаягдсаныг өөд татаад авсан түүхтэй. Чухам энэ хэллэг өнөөдөр манай бизнесийн нэр хүндийг өөд татаж байна. Одоо барьж босгож овоолж байгаа бүхэн гарцаагүй бүтээн байгуулалт. Гагцхүү төсвөөс мөнгө сааж, авлигаар газар авч, булааж, хууль бусаар хийснийг ялгахгүй. Одон тэмдгийг жинхэнэ гавъяатан ба хулгайч дээрэмчинг ялгахгүйгээр бөөнддөг шиг. Нийслэлийн баруун хэсэгт Туулын эргийг ухаж хайрга олборлон сүйрүүлж байгаа компаниудыг эсэргүүцсэн иргэдийг “бүтээн байгуулалтыг саатууллаа” гэж буруутгасан байдаг. Уг нь бүх зүйл ажил, барилга, бизнес  юмсан. Одоо үйлдвэрлэж үйлчилж байгаа хүнийг баялаг бүтээгчид гэж өргөмжилдөг болжээ. Бусад нь? Тэгвэл ядахдаа эмч нарыг “баялаг бүтээгчдийн эмч”, багш нарыг “баялаг бүтээгчдийн хүүхдийн багш”-аар нэрлэвэл нэрлэвэл шударга ёсонд нийцэхсэн.

    Ноос ноолуур, арьс шир, газар тариалан, шатахуун импортын компаниуд “Үнэ тогтворжуулах хөтөлбөр” мэтийн гоё нэр зүүж байгаад төсвөөс хэдэн зуун тэрбумаар салгадаг аргатай.

    2015 онд нэр нь үл мэдэгдэх компаниуд татвар, гааль, нийгмийн даатгалын өр төлбөрөө цайруулахын тулд УИХ-аар дамжуулан 32 их наяд буюу тухайн жилийн ДНБ-ээс 1,5 дахин давсан мөнгөө өршөөлгөж өөрсөддөө үлдээжээ. Бусад оронд бол зөвхөн шийтгэл, торгууль, алдангиас чөлөөлдөг болохоос биш төлөх ёстойг төлүүлдэг юм байна. Түүгээр зогсохгүй хэн хэдийг өршөөлгөснөө байтугай зүгээр нэрсийг нь хүртэл төрөөр нууцлуулсан. Тэгээд энэ бүгдийг юу гэж нэрлүүлсэн бэ гэвэл Эдийн засгийн ил тод байдлыг дэмжих тухай хууль. Ёстой нөгөө аймаар ч юм шиг, бахархмаар ч юм шиг.

    Энэ бүх асуудал ганц нэрнээс болоогүй, цаагуураа ил далд зөндөө “хөдөлмөрлөсөн” нь мэдээж боловч “хэрвээ нэр оносон тохиолдолд” буюу хүчтэй үгийг бодож олох, ганц нэр солих төдийд мянга мянган хүнийг толгой эргүүлэх арга ухаан, PR, ухуулга сурталчилгаа дэндүү хөгжиж хулгайч, худалч болон авлигачдыг Ерөнхийлөгч, УИХ-ын дарга ба УИХ-ын гишүүд болгон хувиргадаг болжээ.

    Сүүлийн өдрүүдэд шуугиулж буй дараачийн нэршил бол Жижиг, дунд үйлдвэрийн хөгжлийг дэмжих сан. Аливаа бизнесийн том жижгийг бид тэртээ тэргүй баримжаална. Босго, хэмжүүр нь хуулинд бий. Ийм учраас Монголын төрийн том зүтгэлтнүүд, эсвэл сиймхий гарвал хусчих гээд байдаг жижиг гарын хэцүү нөхдүүдийн алин болохоо яруу тод харуулсан УИХ-ын эдгээр гишүүдэд талархая.

    P.S.

    Монголын цаг хугацаа хүртэл тоондоо таардаггүй. Хэрвээ ямар нэгэн арга хэмжээг 11 цагт товлосон бол 11 хагасаас наашгүй. Заримдаа үүнийг шийдэх мэргэн арга олсон нь 10.30-д эхлэнэ гэж зарлах. Гэхдээ энэ худлааг бүгд дотроо мэднэ.

     
  • Mongold 10:00 on 2018-06-05 Permalink | Reply
    Tags: Хэвлэл мэдээлэл   

    Англи сэтгүүлч 

    2018.06.05.

    2018 оны 5-р сарын 30-нд Их Британийн ITV телевизийн Good Morning Britain хөтөлбөрийн сэтгүүлч Ричард Мэдили тухайн өдөр Африкт айлчилж байсан (цаана нь заанууд харагдаж байна) Батлан хамгаалахын сайд Гэвин Уильямсонтой холбогдохдоо өнгөрсөн гуравдугаар сард ОХУ-ын экс тагнуулч Сергей Скрипалийг Английн Солсбери хотод хордуулсны дараа тэр сайд ОХУ-д хандаж “Амаа хамхиад зайлах хэрэгтэй” гэж хэлсэндээ харамсаж байна уу гэсэн асуулт тавьжээ.

    Хариулт, асуулт, хариулт хэрхэн үргэлжлэв?

    -Гайхалтай сайн ажилласан эмнэлгийн ажилтнуудыг зүй ёсоор үнэлэх ёстой …

    -Үгүй, үгүй, уучлаарай, та асуултанд хариулах уу? Та тэдэнд талархлаа илэрхийлсэн гэдэгт эргэлзэхгүй байна. Ноён Уильямсон, би танд тодорхой асуулт тавьсан. Бид эмнэлгийн ажилтнуудыг талархах талаар минутын дараа ярьж болно. Та ийм бүдүүлэг үг хэллэг хэрэглэсэндээ харамсаж байна уу? Үүнийг л асууж байна. Та хариулж чадах уу?

    -Британийн нутаг дэвсгэр дээр аймшигт халдлага үйлдэгдэж, Британийн иргэн болон түүний охинд халдсаныг бид харлаа. Тэгээд бидний хариу арга хэмжээнүүд дэлхий нийт Британийн талд байгааг нотоллоо. Бид Орост юуг харуулсан бэ гэвэл …

    -Та харамсаж байна уу? Та Оросыг “Амаа хамхиад зайлах хэрэгтэй” гэж хэлсэндээ харамсаж байна уу? Ноён Уильямсон та энэ асуултад хариулна уу. Ноён Уильямсон та асуултанд хариулахгүй байна. Ноён Уильямсон би өөрийнхөө өмнөөс биш, үзэгчдийнхээ өмнөөс асууж байна. Ингэхээр та манай үзэгчдэд зориулан дараах асуултанд хариулж чадах уу? Нэг улсыг “амаа хамхиад зайлаад өг” гэж хэлсэндээ харамсаж байна уу?. Арай бүдүүлэг байсан гэж бодохгүй байна уу? Та энэ асуултанд хариулахгүй юм уу?

    -Бидний харсан зүйл бол энд, Нэгдсэн Вант улсад, манай иргэд, хотын оршин суугчдын эсрэг Оросын хийсэн үйлдэл гэж би үзэж байна…

    -Та бидний аль хэдийнэ мэдэх зүйлийг яриад байна. Солсберид юу болсныг бид мэднэ. Энэ хичнээн аймаар байсан, энэ хүмүүс амь насаа алдахад хичнээн ойрхон байсныг мэднэ. Гэхдээ ийм асуултаа дахиж тавья: Та “Амаа хамхиад зайл” гэж бүдүүлэг үг хэллэгийг Трамп маягаар ашигласандаа харамсаж байна уу? Тэнд юу болсныг ярихгүй байхыг хүсье, яагаад гэвэл бид юу болсныг мэднэ. Та тийм үг хэллэг хэрэглэсэндээ харамсаж байна уу? Үүнийг л асуух гэсэн юм.

    -Бидний хийсэн зөв зүйл бол холбоотнуудтайгаа нийлж Орост маш тодорхой ойлгуулсан явдал юм. Ингэх нь зөв байсан….

    -За за, Та асуултанд хариулахгүй байгаа тул ярилцлагыг өндөрлөе. Африкийн зааны төсөлд амжилт хүсье. Гэхдээ та тодорхой асуултанд тодорхой хариулсан бол бид таныг үнэлэх байлаа.

    Үүнээс хойш сайд Гэвин Уильямсон бүдүүлэг байтугай худлаа ярихаас болгоомжилдог болно. Яагаад гэвэл Их Британийн сэтгүүлчид асууж, тэгээд хоосон чалчиж худлаа нээрээ хариулбал амыг нь хамхиулж чаддаг юм байна.

     
  • Mongold 15:44 on 2018-05-16 Permalink | Reply
    Tags: Хэвлэл мэдээлэл   

    Монгол сэтгүүлч 

    2018.05.16.

    Туулын эрэг дээр барьж буй хууль бус барилгын эзэн, нийслэлийн ИТХ-ын дарга С.Амарсайхан “25-р суваг телевизийн “Ам нээвэл …” нэвтрүүлэгт орсныг сонсоод хотын энэ улс төрчийн карьер ерөнхийдөө дууслаа гэж бодсон шүү. Гэтэл…

    Уг нь Г.Мөнхтуул сайн сэтгүүлч. Даанч энэ удаагийн ярилцлагын асуултууд Туулын эрэгт ганц барилга арайхийж буулгасан тухай өгүүлбэрээсээ эхлээд буруу зөрүү, байн байн хариулт дэвсэж өгсөн, бүгд мэддэг баримтуудыг шууд асууж зүрхлээгүй, нэг ч тоо, нэр, га, огноо нэхээгүй. Хэрвээ сэдвээ судалсан бол Зайсан толгойн энгэрийг “Оюуны ундраа” хэрхэн хэдийд авсан, яагаад шүүх зарга болсон, тэр барилгууд нь хуулийн аль заалтаар зөвшөөрөгдсөнөөс эхлээд 2016 онд нийслэлийн ИТХ-аас тогтоол гаргаж Туул голын хамгаалалтыг бүсийг өөрчлөхдөө С.Амарсайханы барилгын урдуур байсныг хөдөлгөж араар болгосноор барилга барьж буйгаа зөвтгөх нэг боломжийг олгосон, одоо яагаад хууль зөрчиж барьсаар байгааг асууж тодруулах байсан юм. Нэгэнт тэгэж чадаагүйгээс хойш цаадах нь өөрийгөө хууль, шударга ёсны билэг тэмдэг, авлигын эсрэг тэмцлийн манлайд өргөмжилж, дундуур нь баахан барьцаа, шантааж шургуулсан төдийгүй хууль бус барилгыг нь бараг баталгаажуулсан ярилцлага болчихов.

    Тэрүүхэн хэсгийг сийрүүлбэл,

    Сэтгүүлч: Туул голын  бургасыг бас тайраад л одоо барилга бариад эхэллээ гэдэг асуудал бас яригдаад л байсан. Хамгийн сүүлд гэхэд л Туул голын эрэг дээр барьсан барилгыг  цагдаатайгаа нийлээд нураах гэж нэлээн бараг УИХ-ын түвшинд ярьж байж арай гэж нэг юм эхлэх шиг болсон. Тэхээр энэ асуудал дээр цаашдаа ер нь Туул голын бүсийг хамгаалах асуудал дээр Хотын захиргаа яаж анхаарах юм?

    С.Амарсайхан: Туул голын бүсийг хамгаалах асуудал дээр тал талаас нь анхаарах ёстой бодлого шийдвэрийг нь нэгтгэх ёстой.  Овоо босгоогүй бол шаазгай хаанаас суухав гэдэг үг байдаг. Анхнаасаа энийг  бодлоготой төлөвлөгөөтэй зохион байгуулалттай

    Сэтгүүлч: Газрын нь хууль бусаар олгосон юмаа даа, янз нь

    С.Амарсайхан: Хууль бусаар олгосон гэж би хувьдаа бол ойлгохгүй байгаа. Иргэд хууль бусаар олгоно гэхээр  нэг бол хулгайлаад авахыг, эсвэл хууль зөрчөөд  булаагаад  авахыг хэлдэг байх.

    Сэтгүүлч: Тодорхой албан тушаалтан бас эрх мэдлээ хэтрүүлээд, одоо өгөх ёсгүй газар …

    С.Амарсайхан: Би өөрийн чинь асуултыг бас ерөнхийд нь гадарлаж байна. Над руу чиглүүлсэн асуулт  байх шиг байна. (Сэтгүүлч инээв). Би албан тушаалаа аваад Иргэдийн Хурлын дарга болоод энэ хувийн компанитай холбоотой газартай холбоотой, нийслэлтэй, Туулын голтой холбоотой ямар ч асуудалд  орооцолдоогүй, оролцоогүй

    Сэтгүүлч: Газар олгох зөвшөөрөл өгөөгүй …

    С.Амарсайхан: Зөвшөөрөл өгдөг хүн нь ч би биш, өгсөн ч би авахгүй.

    Сэтгүүлч: Тийм л дээ.

    С.Амарсайхан: Тэр битгий хэл манай олон газруудыг одоо байдаг энэ тэр гээд гүтгээд доромжлоод явж байгаа зүйлүүд зөндөө бий.

    Сэтгүүлч: Таныг  ч бас энэ Туул голын эрэг дээр бас нэг барилга барьсан, барих гэж байгаа асуудал хэл ам яриад л байх шиг байна л даа.

    С.Амарсайхан: Зайсанд барилга барилаа, Туулын голын бутыг хугаллаа, сүйтгэлээ гээд л байгаа.  Тэр асуудал дээр жаахан бодитой мэдээлэлтэй, тэгээд  үндэслэлтэй тодорхой зүйлүүдийг гаргаж яривал уг нь зүгээр байгаа юм.  Миний хувьд бол  бизнес хийгээд явж байсан хүний хувьд хотод нэг ч гэсэн хүнд хэрэгтэй, нийгэмд хэрэгтэй  нийгмийн бүтээн байгуулалт хийчихий гэж  манай компани үндсэндээ Зайсан хавийн энэ хөрөнгө оруулалтыг хийгээд, үнэхээр амиа бодсон хувиа бодсон бол энэ архины  пиво тэгээд  хуушуурны хогонд дарагдчан байсан  Зайсанг бол  орон сууц бариад  зараад явчихуул  бусдын адил  зараад явчих боломж нь байж л байсан

    Сэтгүүлч: Та газрын зөвшөөрлийг яг ном журмын дагуу авсан уу. Яаж авсан?

    С.Амарсайхан: Ном журмынх нь дагуу, ер нь Байгаль орчны яам чинь  газраа  олгохдоо  байгаль орчны үнэлгээ хийлгэдэг.

    Сэтгүүлч: Зөвхөн аялал жуулчлалын чиглэлээр?

    С.Амарсайхан: Аялал жуулчлалын чиглэлээр. Тэгээд зөвшөөрлийг нь өгөөгүй байхад  хэн нэг нь очоод тэнд булаагаад нэг сайдынх нь гарыг барьж байгаад  зуруулаад  авсан, эсвэл  Хотын захирагчийнх  нь толгой дээр буу тулгаад авсан юм байхгүй гэж бодож байна.

    Сэтгүүлч: Эсвэл мөнгөөр цохиод авсан ч юм уу тээ …?

    С.Амарсайхан: Эсвэл мөнгөөр худалдаад авсан юм байхгүй гэж бодож байгаа. Буулгана гэвэл Улаанбаатар хотын Туул голын дагуу байгаа  River garden –аас  эхлээд энэ Villa Vista  гээд бүгдийг нь буулгах хэрэг гарах байх

    Сэтгүүлч:  Богдхан уулын орчимд уул нь  аялал жуулчлалын зориулалтаар газар  авчихаад бүхэл бүтэн орон сууцны хороолол барьчихаад тэгээд хэн ч  ямар ч хариуцлага тооцохгүй, тооцуулах ч үгүй гээд сүүлдээ бүр Богд уулыг дархан цаазат  тусгай хамгаалалтын бүсийг  болиулъё,  суурьшлын бүс болгоё гээд ийм асуудал хүртэл яригдаад эхэллээ л дээ

    С.Амарсайхан: Одоо суурьшлын бүс  угаасаа болцон ш дээ. Богд уулын энэ …

    Сэтгүүлч:  Уул нь дархан цаазат газар биз дээ.  Яагаад?

    С.Амарсайхан: Яагаад гэдгийг  анхнаасаа тэр бодлого шийдвэрийг газар өмчлүүлсэн, эзэмшлүүлсэн, хяналт тавьсан гар хөлийн үсэг зурсан нөхдүүдтэй нь эхэлж асуудал ярих. Тэд нараас нь тодруулбал надаас илүү оновчтой хариулт өгөх байх гэж бодож байна. Одоо жишээ нь  Богд уулын орчимд  40 гаруй мянган, бараг  50-иад мянган  иргэд оршин суурьшдаг юм билээ. Орон сууцаа барьчихсан  энэ олон бизнес эрхэлж   байгаа  энэ олон  барилга байшин барьсан ажиллаж амьдарч байгаа хүмүүсийг бүгдийг нь гэмт хэрэгтэн гээд дуудах гэж  байгаа юм уу. Бүгдийг нь хууль цаазын байгууллагуудаар аваачиж шийтгэж  яллах ёстой гэж яриад  байгаа юм уу, би бол энийг ойлгохгүй байгаа.  Мэдээж Туул голоо  хамгаалах асуудал гэдэг дээр бид хамгаалах  ёстой.  Хамгаалах ажлуудыг хийх ёстой, хийж ч байгаа гэж ойлгож байгаа. Бодитой шийдлээ гаргаад хийсэн ажилгүй, дэмий улстөржүүлж хийрхээд эцэст нь ямар ч үр дүн байхгүйгээр албан тушаалтнууд нь  авилгачид нь улс төрөө хийгээд хожоод явдаг тэгээд их шударга царайлаад  улс төрийн оноо аваад явдаг, ард нь хохирдог хүмүүс нь  аж  ахуйн нэгжүүд, иргэд байдаг ийм дүр зурагтай бид нар  хорин жил, гучин жил явж ирсэн ш дээ.

    Сэтгүүлч: Магадгүй би бас таныг Зайсан орчимд том барилга бариад явчихлаа, энийг  магадгүй  цаашдаа аялал жуулчлалын зориулалтаар биш өөр зориулалтаар ашиглаад  томоохон ашиг сонирхлын үүднээс өөрчлөөд явчихвий гэсэн хардлага байна?

    С.Амарсайхан: Уг нь бол би төрийн алба хашиж байгаа хүн.  Хувийн компанийн талаар өөрийн ч бай, хүний ч бай хүний юм яриад байх тийм шаардлага сонирхол ч байхгүй гэж бодож байгаа. Гэхдээ  нэгэнт яриа энэ тал руугаа орчихсон учраас  хувийн компанитай холбоотой, “Оюуны Ундраа” компанитай холбоотой  төсөл хөтөлбөр бүтээн байгууллалтын … Зайсан хийлгээд  байна  .. Зайсан  Square гээд бий  энэ бол яг л  одоо зориулалтынхаа дагуу үзвэр үйлчилгээ аялал жуулчлалын, тэгээд энэ гадаад дотоодын зочин гийчин  ирээд бас ороод аяга кофе уучихдаг, алжаалаа тайлчихдаг  энд элдэв янзын орон сууц яриад бариад эсвэл  болох бүтэхгүй зүйл хийгээд тавьсан  бол эцэст нь зүгээр  хэлэхэд яг зориулалтаар нь энэ газрыг  ашиглаж байгаа ганц  компани л бий… Бусад нь  эргэн тойрон одоо  бүгд орон сууц  байгааг та хэд ер нь харж байгаа.

     
  • Mongold 08:27 on 2018-04-19 Permalink | Reply
    Tags: , Хэвлэл мэдээлэл   

    Телевизийн мэдээний товч түүх 

    2018.04.19.

    Би 1967 оны 9-р сарын 1-нд нэгдүгээр ангид элсэж орсон бол Монгол телевиз надаас хорь гаруй хоног хоцорч 9-р сарын 27-нд албан ёсоор нэвтрүүлгээ эхэлсэн байдаг. Зурагт радио гээчийг аавыгаа даган айлд очихдоо бүтээлэгтэй байхад нь анх харж билээ. Эхний хэдэн жил манайх, бас хөршүүд маань зурагтгүй байсан тул хааяа айлд үздэгсэн. Гэхдээ зөвхөн киног. Нэгэн орой хэдэн хашааны цаадах айлд очиж өөр шигээ баахан жаалуудын хамт гэрийнх нь гаднаас чагнаж байгаад мэдээ дуусмагц гэрт нь пирхийн орцгоосноос болж хөөгдөх шахсанаа өрөвдүүлж, хэний хүүхдэв, дуу гарч болохгүй, нусаа чанга татахгүй шүү мэтийн болзолтойгоор үүдэнд нь цаг гучин минут яг зогсож киногоо үзээд дуу шуутай харьцгааж билээ. Өнөөдрийнхөөр бол Корпорэйт-ийн VIP тоглолтын дараа юм уу даа. Дүү нар сайндаа л радиогоор үлгэр сонсоод унтсан байж таарна.

    Даанч айлууд өдөр болгон оруулахгүй, тэгээд ч манайхан явуулахгүй тул хэдийд үзээд алдахаа сонгох хэрэгтэй. Ингээд би ээжийнхээ захиалсан нам, засгийн төв хэвлэл – “Үнэн” сониныг уншдаг болов. Гэхдээ зөвхөн Мягмар гаригийн дугаарыг. Бас зөвхөн арын нүүрний доод хэсгийг. Тэнд зурагтын долоо хоногийн мэдээ гардаг учраас. (Даваа гаригт Монгол телевиз ба “Үнэн” хоёулаа амардаг байсан санагдана). Харамсалтай нь киноны тайлбар байхгүй тул нэрэнд нь хайр майр орсон байвал (гэнэт үнсэлцээд эхэлбэл хүүхдүүд байтугай томчууд улалзана) тэрүүхэндээ хаширлаж алгасна. Хэрвээ залуу, хөрш, уул, зам, дуудлага гэсэн нэр харагдвал юун тухайг тааж ядна, “Хоёр байлдагч”, “Тусгай даалгавар” юмуу “Тагнуулчийн дууль” байвал … зурагттай айлын хүүхэдтэй тоглохдоо худлаа хожигдох, бөглөөгөөр хахуульдах мэтийн аргууд байдагсан.

    Харин 1970-1971 оны үед манайх “Темп” нэртэй зурагтыг УИД-ээс 1900 төгрөгөөр авч, би сониноос “Телевизорын дэлгэцнээ” гарчигтай мэдээг хайчилж дээр нь хүндэтгэлтэйгээр залдаг болов. Хаалга онгойход сэвүүлж хийсгэхгүйн тулд гэрийнхээ үнэт эдлэл – гуулин (байх аа) бурхнаар даруулаад л. Бурхнаар шүү. Ингээд хичээлийн хуваарийг эс тооцвол тусдаа долоо хоногийн төлөвлөгөөтэй болж байгаа юм. Хагас сайнд байлдаантай кино үзнэ гээд л. Улс орныг намын программ залж байх тэр үед над шиг нөхдийг телевизийн программ!

    1990 онд хүртэл Монголд зурагтын мэдээтэй сонин гэвэл “Үнэн”-ээс гадна “Хөдөлмөр”, “Залуучуудын үнэн”  байжээ. Харин дараа нь “Ардын эрх”, “Засгийн газрын мэдээ” нийтэлдэг болов. Хувийн, “чөлөөт” хэвлэлүүд олноор гарч эхэлсний дунд том хавтгай цаасан дээр палийтал хэвлэсэн телевизийн мэдээнүүд ч үзэгдлээ. Хичнээн өнгө зүсгүй ч маш сайн борлогдож буйг мэдсэн монгол телевизийнхэн “Цэнхэр дэлгэц”, дараа “Долгион” нэртэй өөрийн сониныг эрхлэв. Өрсөлдөгчдөөсөө мэдээгээ харамлана, мөнгө нэхнэ. Нөгөөдүүл нь ардчилсан нийгэмд телевизүүд нь мэдээгээ том сонинууддаа үнэгүй өгдөгийг нотолж ичээхийг оролдоно.

    1990-ээд оны дундуур UBS, 25-р суваг, кабелийн телевизүүд гарч ирснээр зурагтын мэдээний алтан үе эхлэв. Цагаан шаргүй бүгд нүүр нүүрээр нь нийтэлнэ. Зарын сонинууд нэг хэсэг телевизийн мэдээтэй байлаа. Дараачийн Цэнхэр дэлгэц, Долгион, Дэлгэц, ТВ суваг, Кабель ТВ, Сансар, ТВ зар сурталчилгаа, ТВ долоо хоног, ТВ ертөнц, ТВ суваг,  ТВ хөтөч, ТВ …TV … гээд цувж өгсөн дөө. “Өнөөдөр” сонин гэхэд телевизийн мэдээний дагуултай байв. Эдгээрээс хамгийн томорсон нь Г.Баярсайханы  “Цэнхэр дэлгэц” бөгөөд хувь ширхгээрээ шар сонинуудтай ч өрсөлдөж, хэрвээ би андуураагүй бол зарим дугаар нь 100 мянгыг давсан. Өөдөөс нь Монгол телевиз өөрийн сониныг бүтэлтэй бүтэлгүй гаргаж өрсөлдөхийн зэрэгцээ хөтөлбөрөө нэг зарж, нэг больсоор хоёр зууныг дамнан үзэлцсэн түүхтэй. “Цэнхэр дэлгэц” сонин гэрээний дагуу төлбөрөө олон сарын турш хийгээгүй учраас” гэрээгээ цуцалсан тухай  зарлана, эсхүл “МТВ-гийн хөтөлбөрийг зөвхөн манай сонин нийтэлнэ”, “Хэрвээ телевизийн хөтөлбөрийг хууль бусаар нийтэлбэл тухайн дугаарыг орлогын 70 хувьтай тэнцэх төлбөр оногдуулна”, Телевизийн мэдээ бол МРТХЭГ, “Телевизийн мэдээ” сонины өмч мөн”. “Хэрэв МТВ-ийн хөтөлбөрүүдийг хуулбарлан авч нийтэлбэл нийт хэвлэгдсэн тоо ширхэгийн хагастай тэнцэх мөнгөн торгууль ноогдуулна” гэх мэтээр анхааруулна.

    Шинэ зууны эхээр “Цэнхэр дэлгэц” сонин яагаад ч юм өр зээлэнд орж, эзэн нь сонгуульд нэр дэвшсэний дараа өөрөө хаагдсан бол TV9, TV5, NTV, SBN ар араасаа мэндэлснээр Монгол телевиз монополь биш больж, “TV & R хөтөлбөр” сониноо ч бас зогсоов. Энэ үеэс телевизийн “зуугийн мэдээ” гэсэн бараг брэнд бий болов. Цаасны хэмжээ А3, нүүрний тоо 4, заримдаа нэмэлт хуудас хавчуулна, төдөлгүй бүгд 8 нүүртэй. 100-хан төгрөг учраас хэн ч авч чадна. Жинхэнэ ардын сонинууд. Монголд гарч буй дотоод, гадаад, кабелийн бүх сувгийн долоо хоногийн хөтөлбөрийг нүд эрээлжилтэл жагсааж, завсар зайг нь зар, чимэглэл, онигоо, үгийн сүлжээгээр сайн чигжинэ. Тэр ихийг багтаах гэж үсэг нь жижгэрсээр, томруулдаг шил дагалдуулж зарвал яасан юм гэсэн саналыг дэвшүүлж байлаа, би. Тэдгээр сонинуудын нэг нь 80 мянган хувь хэвлэгдэж байв. УИХ-ын сонгуульд нэр дэвшигчид өөрийнхөө сайхан зураг, агуу намтрыг байршуулсан тусгай дугаарыг мөн ч их захиалж хэвлүүлж тараасан. Айлын гэрт бүтэн долоо хоногийн турш нэгэн эрхмийг сурталчлаад хэвтэх хугацаанд өрхийн томчууд ба багачууд өдөртөө нэг биш удаа гартаа авч нэр дэвшигчтэйгээ уулзаж учирна…

    Явсаар 2010-аад оноос телевизийн мэдээнүүд долоо хоног тутмын сэтгүүл болж хувирав. TV 7 хоног, Инфо ТВ, UBS телевизийн арай далбагар TV Zone, бас сүүлдээ “Соронз”-ын загварт шилжсэн Like гэх мэт. Цаас нь зузаан, шохойтой, өнгө будаг, зураг чимэглэл бол тансаг. Барууны сэтгүүлүүд хажууд нь бүрсгэрдүү харагдана.

    Гэтэл … Саяхан анзаарсан чинь энэ мундаг сэтгүүлүүд байтугай зуугийн мэдээнүүд хаана ч алга. Утсаар захиалж болдог ноён пиццаг дагаж ирдэг Инфо ТВ хүртэл тэр пиццатайгаа хамт сураг тасарчээ. UBS телевизийн “Цай юу, кофе юу?” нэвтрүүлгийн төгсгөлд зочиддоо TV Zone сэтгүүлээ бэлэглэхээ больсон байна. Харамлаагүй, зүгээр л хаагджээ. Одоо зөвхөн сэтгүүлч М.Энхээгийн “TV 7 хоног”  хэмээх “зургаан зуугийн мэдээ” (инфляци!) тэсч үлдсэн ба нөгөө алтан үеийнхтэй харьцуулахад хамаагүй цөөн хувиар гарч байна.

    Юу болов? Зөвхөн дотоодынх гэхэд тоо нь 50-60 хүрсэн олон суваг байхад зурагтын мэдээ бүр цэцэглэмээр. Юнивижн дээр гэхэд сувгууд хөтөлбөртэйгээ цуг байдаг ч элдэв сонин нэр бүхий үй олон нэвтрүүлэг, киноны агуулгыг ганц өгүүлбэрээр ч болов хэлээд өгвөл яав ч илүүдэхгүй. Одоо гарч байгаа туркийн олон ангит “Хулгайлагдсан хүү”, японы “Гэгээн мөрөөдөл”, солонгосын хэт олон ангит элдэв “Жумун” дээр өнөө орой хэн хэнтэйгээ юу яахыг хэлж өгөөд хорхойг нь дарчихвал, эмэгтэйчүүд голдуу үзэгчдийн цаг зав түм бумаар хэмнэгдэж улс орны хөгжил хурдсахгүй биз? Нээрээ хэт их мэдээлэл цаасан дээр багтахгүй байж магадгүй. Тэгвэл цахимаар? Zuragt.mn гэсэн сайт байдаг ч тэнд зөвхөн хөтөлбөр харагдлаа.

    Өнөөдөр телевиз их өөр болжээ. Үзэгчдийн хувьд сувгууд, IPTV, DDISH, ухраах, видео сан энэ тэр нь Интернэт, фэйсбүүктэй холилдоод эх захгүй орон зай, эцэс төгсгөлгүй урсгал. Их найрагчийнхаар бол, хүн бүр дэлгэц ширтэж, гар утсаа шагайсаар мянга мянган өдөр өчүүхэн ч чөлөө завгүй. Шал дэмий юм байвал товчлуур дараад хаяж орхино, үнэхээр хэрэгтэй гэвэл youtube дээрээс ч юм уу олно. Дараа дараачийн нэвтрүүлэг, кинонууд цунами мэт үргэлжилнэ. Телевиз өөрөө хөтөлбөр, хөтөлбөр өөрөө телевиз болсон байна. Телевизийн цаасан мэдээний үе өнгөрчээ.

    Алсыг харья. АНУ-д TV Guide нэртэй телевизийн мэдээний авсаархан сэтгүүл 1970-аад онд хориод сая хувиар хэвлэгдэж Гиннесийн номонд бичигдсэн байдаг. Сая сонирхвол, хаагдаагүй, гэхдээ ердөө 1,8 саяар гардаг аж.

     
  • Mongold 15:27 on 2018-02-01 Permalink | Reply
    Tags: Хэвлэл мэдээлэл   

    Их хурлаас их хуралд 

    2018.02.01.

    Хэдхэн өдрийн дараа Монголын сэтгүүлчдийн нэгдсэн эвлэл (МСНЭ)-ийн ээлжит их хуралтай. Улс төрийн сонгуулиар төр, ерөнхийлөгч хоёр солигдчихоод байхад энд бас даган баясах нигууртай. Сэтгүүлчдийн байгууллагын толгойд хэн хэзээ гарч, хичнээн сууж, хэзээ бууж, хаашаа дэвшиж, хэнээс цол хэргэм хүртсэн түүхийг санахад л ойлгомжтой. Гэхдээ одоо улс төр холион бантан учраас 2-р сарын 8-нд бас тийм байх биз. МАН, АН-ын зүүн баруун жигүүрээс Өмнөговь аймгийн МАН-ын хорооны дэд дарга (бас “Зиндаа” сэтгүүл, сайтын эрхлэгчийн ажлыг хавсардаг) Мандахбаяр, Бат-Үүлийн үеийн нийслэлийн хэвлэл мэдээллийн албаны дарга Түвшинтөгс гээд нэрс дэвж, хажуугаар нь гүйчих санаатай нөхдүүд ч дуулдана.

    1990 он хүртэл монголын бүх сонин сэтгүүл, нэг радио, ганц телевиз, эрхлэгч, сэтгүүлч, идэвхтэн бичигч, найруулагч, операторуудыгхамт багтааж ирсэн Сэтгүүлчдийн холбоо 1990 оноос хойш хуваагдаж, буцаад нэгдэж, нэрээ хэд сольсоор өдий хүрчээ.

    Өнөөдөр 2018 он. Ардчилсан, олон ургальч, хувийн өмчтэй нийгэмд хэвлэл мэдээллийнхэн аль хэдийнэ тус тусын эрх ашгаа хөөсөн. Эзэд гэхэд бүр хориод жилийн өмнөөс сонины холбоо, телевизүүдийн холбоо, өдөр тутмын сонины холбоо гэхчлэн зиндаархаад салж оджээ. Бүр дэргэдээ өөрийн сэтгүүлчдийн холбоог байгуулсан. Чөлөөт сонинуудын холбоо, чөлөөт сэтгүүлчдийн холбоо гэж дуулддагсан, одоо сураг тасарчээ. Монголын радио телевизийн академи, Монголын сэтгүүл зүйн академи, эмэгтэй сэтгүүлчдийн “Даймонд” клуб гэж үе үе цухуйдаг.

    Өнөөдөр цахим сайтууд тоогоороо тэнгэрийн ододтой мөчөөрхдөг болсныг дагаж мэндэлсэн холбоодыг нэг амьсгаагаар нэрлэе. 1. Монголын сайтын холбоо. 2. Монголын мэдээллийн сайтуудын холбоо, 3. Монголын тэргүүлэх сайтуудын холбоо, 4. Монголын үндэсний сайтуудын хөгжлийн нэгдсэн холбоо, 5. Монголын мэргэжлийн сэтгүүлчдийн сайтын холбоо. Нээрээ шүү! Бүгд Ерөнхийлөгч, дэд, удирдах зөвлөл, гүйцэтгэх захирлын иж бүрдэлтэй. Саяхан Ерөнхийлөгчийн мэндчилгээ гэсэн гарчиг хараад зогтуссан чинь сайтын холбооны Ерөнхийлөгчийнх байсан. (Дашрамд хэлэхэд, сайтынхан ингэж ард түмэндээ хандах тун дуртай). Харилцаа, хамтын ажиллагааг дэмжигч сэтгүүлчдийн холбоо фэйсбүүкт ул мөрөө үлдээсэн харагдана. Спортын сэтгүүлчдийн холбоо, Парламентын сэтгүүлчдийн холбоо аль эртнийх бол Залуу сэтгүүлчдийн холбоо, ялангуяа Шинэ үеийн залуу сэтгүүлчдийн холбоо дөнгөж өчигдөр мэндэлсэн байж таарна. Өнгөрсөн ням гаригт Нийслэлийн сэтгүүлчдийн холбоо үүсгэн байгуулах хурлаа хийж дахиад нэг Ерөнхийлөгчийг төрүүлэв.

    Ингээд салаад явчихлаар сэтгүүлчид, сэтгүүл зүй нь тунаж үлдээд жинхэнэ ариун мөрийн замд ороход хангалттай хугацаа өнгөрсөн ч МСНЭ өнөөдөр өөрийгөө олж чадаагүй. Нөгөө л эзэд, дарга, эрхлэгч нар. Юун хэвлэл мэдээллийн эрх чөлөө, хараат бус байдал. Сургахыг Хэвлэлийн хүрээлэн, судлахыг бас Хэвлэлийн хүрээлэн, нийтлэл нэвтрүүлгийг бүртгэж тоолохыг Максима, ёс зүй сахиулахыг Хэвлэлийн зөвлөл, халамжлахыг компаниуд, сонгуулийн үеэр бол намууд, нэр дэвшигчид, харин шагнахыг холбоод өөрсдөө хийдэг болсон тул МСНЭ дахиад хэдэн өргөмжлөл нэмэх, ой тэмдэглэх, элдэв арга хэмжээнд нэрээ хавчуулахаас хэтрэхээ больжээ. Харин сүүлийн хэдэн жил Хятад, Өвөр Монгол руу олон удаа айлчилж чадсан байна. Ядахдаа нэг ч гэсэн ажлыг сайн хийсэн нь яамай даа.

    Мэдээж хэн нэг нь Ерөнхийлөгч болно. Дараа нь манай дөрөвдэх засаглалын хамгийн том холбоонд юу өөрчлөгдөх бол? 2016 оны сонгуулиас сар гаруйн өмнө “Сайн мэдээний аян” гэгчийг зарлаж хэвлэл мэдээллийн салбараа бүтнээр нь зарчихаж байсан тийм л газар. Уг аяны болзолд “Эрдэнэт үйлдвэр” ХХК-иас санаачилсан нийт сэтгүүлч, хэвлэл мэдээллийн байгууллагуудын дунд өрнүүлэх “Нийгэмд тустай сайн мэдээ түгээх аян”-ыг Монголын Сэтгүүлчдийн Нэгдсэн Эвлэл хариуцан ажиллана. Хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд түгээсэн сайн мэдээ бүрийнхээ тоогоор эдийн засгийн дэмжлэг авна” гэж байсан. Илүү ч үгүй, дутуу ч үгүй. Хугацааны хувьд Эрдэнэтын 49 хувийн нууц хувьчлалтай яасан сайхан таарав аа. Захиалсан юм шиг…

    Миний бие хамгийн сүүлд 2011 онд сэтгүүлчдийн их хуралд суусан ба социализмын үеийн МАХН-ын их хурал ба ардчилсан сонгуулийн мөчлөгийг дагасан дөрвөн жилийн их хурлыг жил тутмын чуулганаар солих саналтай байсан ч сонсгож чадаагүй.

    Ийм учиртай. “Эрх барих дээд байгууллага” нь жил бүр эрхээ барьдаг бол цаг үе, өөрчлөлтөөс хоцрохгүй, тулгарсан асуудлыг шийдэх гэж дөрвөн жил хүлээхгүй, алдаж эндсэн бол жилдээ багтаан залруулна. Ганцхан жилийн дараа ажлаа дүгнүүлэх Ерөнхийлөгч зүтгэхгүй хаачихав. Чадаагүй бол баярлалаа, баяртай. ”Бид юу хийчихэв ээ?” “Хаашаа яваад байна?” “Яахуу?” мэтийн том том асуултыг дөрвөн жилд ганц биш, жил болгон өөрсөддөө тавьж хариулт хайна … Тэгэж байгаад будилж бариад ч хамаагүй учраа ололцохыг хэн байг гэхэв.

    Хорин нэгэн аймгаас олон зуун хүнийг жил бүр цуглуулах хэцүү, зардал чирэгдэл барагдахгүй гэж цааргалах биз. Өнөөдөр орон нутагт амьдардаг жирийн сэтгүүлчийн зиндааны хүн ядахдаа Нарантуулаар орох, хүүхдээ сургуульд хүргэх, семинарт суух гээд жилдээ 2-3-аас доошгүй удаа хот орж ирдэг. Энэ тоо нэгээр л нэмэгдэнэ биз. Ямар ч асуудалгүй.

    Харамсалтай нь одоо МСНЭ-ийн Ерөнхийлөгч хэн болохоос өөр чимээ сонсогдохгүй байна. Харин ганц тайвшрах юм гэвэл бид ганцаараа асуудалтай биш. МҮЭ, МЗХ, МЭХ, МЭТНБХ, БХТН гээд жагсаалт байна. Бүгд дөрвөн жилд ганц их хуралддаг.

    Монголын үйлдвэрчийн эвлэлүүдийн холбооны удирдлагад дөрөв, найман жилээр хадагдсан нөхдүүд өмч хөрөнгө, газраараа хэрхэн туйлсан нь хагас дутуу ил болсныг хүртэл ноднин ээлжит их хурлаа хаалттай хийж байгаад амжилттай нам дарсан. Тэр хүмүүс дахиад дөрвөн жил үргэлжлүүлнэ.

    Зөвхөн ордонтой учраас Монголын залуучуудын холбоо оршин тогтнодог. 1990-ээд оны эхээр МХЗЭ задрахад лав 300 мянган гишүүнтэйбайсан энэ байгууллагыг тавхан хүн өмч хөрөнгөтэй нь хувьчлаад авчихсан билээ. МЗХ-ны их хурал гэгчид хэн суудаг бол, харах юмсан.

    Харин байр байшингүй учраас л Монголын эмэгтэйчүүдийн холбоо сураг алдарсан байх. Хуралддаг уу?

    Байртай байсан хэрнээ Улсыг батлан хамгаалахад туслах нийгэмлэг түүгээрээ орлого олж амьдрахын оронд дархлагдсан удирдлагууд улсын төсвөөс санхүүжилт авсаар, улам баримжаагаа алдан даварч хувийн ТББ руугаа гулгуулж залгихаар санаархаж, одоо төртэй заргалдаж байна. Газрыг нь хэдийнэ хувийн болгож амжсан гэдэг. Лав их хурлаараа шийдээгүй, тийм хурал болоо ч үгүй.

    1990-ээд оны эхээр Энх тайван, найрамдлын байгууллагуудын холбоо гэж 20-30 гишүүнтэй, бүхэл бүтэн ордонтой байгууллага байснаа нэг мэдэхэд Энх тайван, найрамдлын байгууллага нэртэй болж (ялгааг анзаарав уу?) хувьчлагдсан байх юм. Эхлээд урдах талбайгаа, дараа нь барилгаа зараад, эцэст нь зарсан газар дээр нь босгосон өндөр цамхагийн нэгэн давхарт тухалжээ. Одоо газар байхгүй, ордон байхгүй, харин хэдхэн хүн подхийгээд явчихсан. Солигддоггүй, бүтэн арван жилд ганц хоёр удаа хагас дутуу хуралдсан нэр хэмээсэн Ерөнхийлөгч, ерөнхий нарийн бичгийн дарга нарынх нь хийсэн ажил.

    Сүүлийн үед тэдний шийрийг хатааж буй шинэ үеийн байгууллага хэд хэд бий. Нэг нь Сууц өмчлөгчдийн холбоодын дээд зөвлөл. Хэдэн зуун СӨХ-ийг албан ёсоор гишүүнээр элсүүлж татвар хураадаг том газар. Ерөнхийлөгчөөр нь 2012-2016 онд УИХ-ын гишүүн Д.Арвин ажилласан бол 2016 оны сонгуулийн дараа УИХ-ын гишүүн Б.Саранчимэг халааг нь авчээ. Манай СӨХ-үүд намаа дагаад намирдаг уу гэвэл үгүй, тэднээс асуудаггүй юм байна. Энэхүү дээд зөвлөл бол ердөө хэдхэн хүний үүсгэсэн хувийн байгууллага. Тэр чигээрээ явахын оронд СӨХ-үүдийн нэр барьж толгой дээр нь гарахын хэрэг юун.

    Гагцхүү тэд их хурлаа яаж аргалдаг бол?

    Дараачийнх лав 2020 оноос наашгүй.

     
  • Mongold 09:43 on 2017-12-27 Permalink | Reply
    Tags: Хэвлэл мэдээлэл   

    Манай сэтгүүлүүд 

    Сэтгүүлч гэдэг үг бол сэтгэдэг барьдаг гэсэн лаг утгатай биш, зүгээр л өртөө хооронд довтолгодог хурдан тэмээ буюу сэтгүүл тэмээний нэрнээс гаралтайг доктор Л.Норовсамбуу судлаад тогтоосон бий.  Яваандаа тийм тэмээг унаж мэдээ занги хүргэдэг хүнийг заадаг, сүүлдээ манай мэргэжлийн нэр болсон хэрэг. Гэхдээ сэтгүүл тэмээ нь улаа нэхэхэд тохирсон ер бусын урт хөлтэй учраас хэвтэхэд таваг нь гэдэсний голд тэвхдэж биеийг тулж хэвлий доогуур гэрэл сэтгэж харагддаг учраас тэгэж нэрлэсэн, харин сэтгэх гэдэг үг нь бөглөрсөн юмыг сэтгэх (гаансны толгой гэх мэт), ухаж гаргах, цаашилбал аливааг нээх, ургуулж тунгаан бодох гэхлээр бас ч хоосонгүй мэргэжил бололтой.

    Одоо сэтгүүлийн тухай.

    Аль нэг улсын хөгжил цэцэглэлтийн дүр зураг болгож тэнгэр өөд сэтгэсэн өндөр барилгуудыг харуулдаг. Минийхээр бол хэвлэлийн лангуу, тавиур дээр дөрвөлжилсэн үй олон сэтгүүлийг нэмэх хэрэгтэй. Урьд цагт улс орон тэнцвэрээ алдаж бужигнахлаар цаг үеийн шуурхай талруугаа сонин, ухуулдаг хуудсууд давамгайлдаг бол цэгцэрч урагшлахын хэрээр сэтгүүлүүд урагшаа гарч ирдэг байсан. Өнөөдөр хамаг мэдээлэл цахимжиж цаасан хэвлэл шахагдсаар нэг улсад, ганц хотод ийм олон гардаг юмуу хэмээн гайхашруулсан өдөр тутмын сонинууд ганц хоёроор хорогдож, шар гэгдэх сонинууд бол нэлээн шингэрчээ. Харин сэтгүүлүүд нэг хэсэг оволзсон нь цаг хугацааны хувьд Монгол Улс мөнгөтэй болсон 2010-аад онтой таарч, одоо намжаад буй. Хямрал, хямрал, хямрал. Манайд сэтгүүлүүд рекламан дор оршин тогтнох учраас тэр.

    Сэтгүүл бол төрөлжилт. Өмнөх нийгмийн үед ч мөн адил. “Намын амьдрал” хүртэл дарга нарт, “Ухуулагчийн өврийн дэвтэр” намын үүрийн дарга, идэвхтэнүүдэд, “Сурган хүмүүжүүлэгч”, “Шинжлэх ухаан, амьдрал”, “Залуу зохион бүтээгч” гээд бүгд тус тусын уншигчтай байв. Сэтгүүл бол сонголт. Хүний хэрэгцээг дагаад сэтгүүлүүд түмэн янз болжээ. “Монгол шуудан” компанийн хэвлэлийн захиалганд орсон зуу шахам сэтгүүлээс гадна нийтэд зориулаагүй учраас тэнд жагсдаггүй, салбар, мэргэжил, эвсэл холбоо, эрдэм шинжилгээ,  төсөл, хөтөлбөрийн болон сурталчилгаа, бүр байгууллагын гээд дахиад зуугаад сэтгүүл лав байна. Энд тэндгүй нарийн мэргэжлийн сэтгүүл. Элэг, бөөрний эмч нарын бүү хэл шүдний эмчийн сэтгүүл байна гээд бод доо.  Хүмүүс ямар ажил хийнэ, юуг сонирхоно, түүгээр сэтгүүл гаргаж байна. Гурван жилийн өмнө Hair World гэж англи нэртэй, гэхдээ яах аргагүй монгол, “Эрэгтэй, эмэгтэй үсний” гэж тодотгосон сэтгүүл гарсан. Нэг дугаараас хэтрээгүй ч сонин жишээ. Ер нь 7,14 хоног, сар, улирал тутмын жижиг сажиг сонин бичиг, сонингуудын дийлэнх нь үнэн хэрэгтээ сэтгүүл болох бяр дутсан хэвлэлүүд юм

    Аливаа улс орнуудын сэтгүүлүүдийн манлайд улс төрийн нийтлэг сэтгүүлүүд байдаг. Дотоодын ба дэлхийн үйл явдлыг долоо хоногоор тоймолдог Америкт бол  Time, Германд Stern, Spiegel, Их Британид Economist, хойт хөршид Огонек гэх мэт. Энэ орон зай нэг хэсэг эзэнгүй байснаа 2010 онд “Үндэстний тойм” мэндэлж, хорвоод аливаа юм хос байдаг зарчмаар “Титэм гэрэг” сэтгүүлийг дагуулсан ч эхнийх нь ноднингоос хойш гарахаа больж сонгуулийн сурталчилгаанд оролцохоос хэтрэхгүй байснаа энэ намар сэргэсэн бол нөгөөдөх нь цахим хэлбэрт бүрэн шилжсэн. Хааяа цаасан дугаар хэвлүүлдэг гэсэн шүү.

    Хавтсан дээрээ юуг гаргаж тавьсан нь сэтгүүлийн тавин хувь. Санаанд үлдэж хоцрохын хувьд бараг 100 хувь. Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын эхний 76 хоногийн тухай “Ерөнхийлөгч я.ав? (л үсэг нь мултраад унаж буй) гэж асуусан “Үндэстний тойм”-ын хавтсыг харсан хэн ч мартахгүй биз. Гэхдээ манайд болж буй үйл явдлууд дэндүү марзан бөгөөд хурдан, иймээс намба заасан сэтгүүлүүд дагахад хэцүү учраас улс төрийг тоймлох үүргийг телевиз, цахим сайтуудад алдчих шиг боллоо. Харин мөнгөө дагаад бизнесийн, тэр дундаа уул уурхайн гайгүй явж буй хэдэн сэтгүүл бий.

    “Эх орондоо оруулж ирлээ”. Барууны бараа, үйлчилгээг Монголд авчирдаг тэр хөдөлгөөн сүүлийн жилүүдэд сэтгүүлийн зах зээлд өрнөсөн. Ерөөсөө сэтгүүл гэдэг бол тэдний бүтээл учраас төгс болтлоо зүгширсэн загвар, бүтэц, бизнесийн загвар, үг хэллэгийг хүртэл бэлнээр авдаг. Тод жишээ бол Forbes Mongolia. Уг сэтгүүлийн алдартай жагсаалтууд манай бизнес манлайлагчдыг дэлхийн жишгээр өргөмжилж байгаа юм. “Газрын тосны мятаршгүй магнат” (Ж.Оюунгэрэл), “Нугаршгүй хатан зүрхтэн” (Ц.Гарамжав), “UBS – энтертэйнмент бизнесийн вант улс” (Ц.Балхжав), “Монос”-ын Хүрэлбаатар – Монголын Томас Эдисон”, “Хүнд үйлдвэрлэлийн магнат” (Б.Нямтайшир), “Худалдааны хаан” (Ш.Баярсайхан), “Мөнгөний хаан” (О.Орхон) гэсэн хавтаснуудыг харахад дотор нь юу бичсэнийг унших ч шаардлагагүй мэт ойлгомжтой. “40 хүртэлх 40 манлайлагчид”-ийн жагсаалтанд орсон монгол залуучууд зүгээр нэг баярын бичиг, өргөмжлөлтөнгүүдээс хамаагүй дээгүүр.

    Гэхдээ гаднын угшилтэй сэтгүүлүүд бүгд амжилттай биш. National Geographic тэгэсхийгээд зогссон. Playboy явсангүй. Харин Cosmopolitаn найм дахь жилдээ оршин тогтнож 70 гаруй дугаар гарчихаад байна. Гоё сайхан, гоо сайхны амтыг хүүхнүүд нэгэнт мэдэрсэн, тэд хүсч байгаа бол хямрал мямрал юу ч биш.

    Тэгвэл хэдийнэ есөн нас хүрч, одоо хоёр долоо хоног тутам, нийт 176 дугаар гаргаж амжсан “Соронз” өөрсдийгөө папараци гэж тодорхойлдог хэсэг сэтгүүлийн манлай нь.  Элдэв эрхмүүдийн хувийн амьдралыг “хичнээн удаан  ганц бие явахав, ханьтай болсон байна, ашгүй дээ” гэж байгаад зураг хөрөгтэйгээр дэлгэдэг төстэй сэтгүүлүүд гэвэл “Гранд” (саяхан 100 дахь дугаараа гаргажээ), Like, People of Mongolia гээд үргэлжилнэ.  Хоорондоо төстэй, заримдаа сэтгүүлийн нэрнээс өөр ялгаа олдохгүй.

    Энэ олон сэтгүүлийг тоймлох ч арга алга, гэхдээ нэгийг онцлоё. Энэ бол “Зиндаа”. Монголын хамгийн зузаан, бас хамгийн үнэтэй (50 мянган төгрөг) сэтгүүл. Ноднин мэндэлсэн хэрнээ жилийн дотор тус бүр хэдэн зуун хуудастай 7 дугаар гаргажээ. Арвин агуулгатай, зузаан боть шиг  уншаад байх сэтгүүл.

    Боть гэснээс заримдаа сэтгүүлийн сайн өгүүлэл бүхэл бүтэн номноос дутахгүй. Ингэж ном болгох, арайхийж хэдхэн ширхэгийг хэвлүүлэх, тэгээд борлуулах гэж зовохын оронд холбогдох сэтгүүлд өгүүлэл болгоод биччихээсэй гэж бодох мөч бий. Жижигхэн товхимол баймаар бичвэрийг хүртэл сунгаж, шохойтой цаасан хэвлүүлж, зузаан хавтсанд оруулаад “номон хөшөө босгов” байх юм. Бүх ном тоосго шиг хүндэрснээс болж шог зураач С.Цогтбаярын номын сангийн тавиур гэнэт хугарч аюул болсон бол С.Дулам докторын номнуудыг харсан бэр нь “За аав минь, байшин барилга гэдэг чинь даацын хэмжээтэй. Таны номын сан нэг мэдэхэд доод айл руу буучих вий” гэж ноцтой анхааруулсан гэдэг. Гэхдээ энэ хоёр эрхэм дэндүү олон номтой учраас тэр биз. (Дашрамд сонирхуулахад, миний цуглуулсан сэтгүүлүүдийн жин нэлээд хэдэн зуун кг-д хүрсэн байх өө. Ажил руугаа цөлж санаа амарсан шүү)

    Ном бол нэг удаагийнх. Цуврал ном байлаа ч нэг нэг удаагийн. Харин сэтгүүл бол үргэлжилсэн цаг хугацаа: анхны дугаар, хоёр дахь дугаар, гуравдахь дугаар… Дэлхий дээр зуу насалсан, одоо ч амьд сэтгүүл зөндөө бий. Даанч манайд социализмын үеэс тэсч үлдсэн сэтгүүл нэг ч алга. “Шинжлэх ухаан амьдрал”, “Эрүүл мэнд”, “Залуу үе”, ялангуяа “Залуу зохион бүтээгч”-ийг сэргээхийг хэдэн ч удаа оролдов, бүгд бүтээгүй. Саяхан “Төрийн мэдээлэл” сэтгүүлийн 26 жилийн ойг тэмдэглэснийг зарласан ч  тэр бол үнэн хэрэгтээ сэтгүүл биш. Одоо цагийн сэтгүүлийн дундаж нас дэндүү богинохон.  Сэтгүүлчид юу чаддагаа харуулах гэж, янз бүрийн ажил мэргэжлийнхэн өөрсдөд нь хэрэгтэй учраас, оргилуун залуучууд гадаадын гоё хавтсуудыг харж зоригжин тус тусын сэтгүүлийг эхлүүлж анхны дугаараа №01, эсвэл №001 хэмээн дугаарлаж бүр 999-ыг гаргахыг хүсдэг  ч ихэнх нь сураг алдардаг. Гэхдээ энэ хооронд хэвлүүлж амжсан хэдхэн дугаар тухайн тэрхүү он, сар, өдрүүдийн гэрч, харин хавтас нь бэлгэ тэмдэг болж үлдсэн байж таарна.

    Миний хувьд ирэх 2018 онд сэтгүүлийн зах зээлд юу болж байгааг анхааралтай ажиглах санаа байна. Магадгүй,  технологи бүгдийг залгиж сэтгүүл гэж айпад шиг цахим хавтан болох зүгт яваа байж мэднэ. Интернэтэд залгаад шинэ дугаарыг юүлээд авдаг ч юм уу…  Юу ч болсон тийм сэтгүүлийн дугаар бүр хавтаснаас эхлэнэ гэж найдья.

     
  • Mongold 13:41 on 2016-06-24 Permalink | Reply
    Tags: Хэвлэл мэдээлэл   

    Eagle хэнтэй явав? 

    Өчигдөр орой Eagle телевизийн “Эрэн сурвалжлагч” нэвтрүүлгийн ээлжит дугаараар (“Талх болдог тариа” нэртэй байсан санагдана) өнгөрсөн хавар ОХУ-аас нийлүүлсэн үрийн буудайны чанар муу гэж Цандэлэг, Чинбат тэргүүтэй газар тариалангийн компанийн захирлууд шүүмжилж, үүнийг хүлээн зөвшөөрөөгүй ХХАЯ-ны удирдлагуудын  маргааныг ухаж төнхлөө.

    Эхэндээ сэтгүүлч талуудтай уулзаж байр сууриудыг сонсож хуучин бичлэг, бичиг баримт үзүүлэн тариалангийн талбай дээр очиж мөшгиж явсаар, эцэст нь уг буудайг нийлүүлсэн ОХУ-ын Алтайн хязгаарт очиж сурвалжлаад яамныхны зөв байсныг нотлоод иржээ. Харин томилолтонд багаараа явж байх шиг байна, гэхдээ өөрөөсөө бусад ганц ч хүний царайг харуулсангүй. Бодвол ХХААЯ, Газар тариаланг дэмжих сангийнхан биз. Энэ нууцлал жаахан тиймхэн байлаа…

     
  • Mongold 01:18 on 2016-04-24 Permalink | Reply
    Tags: Хэвлэл мэдээлэл   

    Асуух эрхгүй ярилцлага 

    Дөрөвдүгээр сарын 23-нд TV5 телевизийн “Амжилтын төлөө” нэвтрүүлгээр Сүхбаатар дүүргийн нэгдсэн эмнэлгийн дарга М.Чимгээ оролцож байх юм. Сонгуулийн сурталчилгаа байж таарна. Нэгэнт нэр дэвших юм чинь хачин сайхан юм олныг ярьж таарна. Нэг юм бүр гайхаш төрүүллээ.

    2016.04.23. SBD M.Chimgee

    -Дөрвөн жил хөөцөлдөж байж эмнэлгийн ажилчдын орон сууц бариулж хүссэн хүн болгоныг орууллаа. Нийт 44 хүнийг оруулсан. Эмнэлгийн ажилчдын цалин бага, том байр авч чадахгүй учраас айл бүрийг хоёр өрөө байх төсөл зохиосон… Одоо эмнэлгийн шинэ байр барьж байна. Герман технологиор. Улсаас нэг ч мөнгө авахгүй. Өмч нь орон нутгийнх байна. Хийж байгаа хүмүүс нь хувийн…”

    Гайхалтай. Үүнийг сонссон адгийн  сэтгүүлчийн толгойд ч “Юу?! Улсын эмнэлгийн дарга шинэ эмнэлэг үнэгүй барьж өгөөд бэлэглэх хэрэг үү?” гэсэн асуулт орж ирэх байсан. Байгууллагаа менежментийн гэрээгээр удирдаж байгаа сураг дуулддаг энэ эмэгтэй өөрт хариуцуулсан эмнэлгийн эзэмшлийн газар дээр өөрийн дүү болон найз нартайгаа нийлэн “Ананд тауэр” гэх компани байгуулж 168 айлын хоёр орон сууц сүндэрлүүлж хориодыг ажилчиддаа хямд бишээр хүртээгээд, бусад нь шүлсээ залгиад өнгөрсөн, үлдсэн байруудыг зах зээлд зарж амжсан талаар мэргэжил нэгт нөхөд нь бичээд байгааг уншаагүй юм болов уу? Яагаад гэж хэдхэн асуулт тавьсан бол бүр илүү хачин сониныг үзэгчиддээ сонсгох байсан. Даанч сэтгүүлч Отгонбаатарт энэ талаар асуух эрх үгүй. Сонгуулийн нэвтрүүлэг гэж энэ. Асуулт тавих эрхээ зарчихсан. Нэртэйгээр нь микрофоноо зураглаачдаа өгөөд явуулчихгүй дээ…

     
  • Mongold 01:55 on 2016-03-07 Permalink | Reply
    Tags: Хэвлэл мэдээлэл   

    Tиви Тав Тогоо 

    Эд нар бол тавилгын дэлгүүрийн худалдагчид юмуу офисынх нь үүдэнд суудаг охид хөвгүүд биш, TV5 телевизийн мэдээний “Цаг” хөтөлбөрийн хөтлөгчид гэнэ ээ.  Монголын телевизийн мэдээний худалдаа буюу “Бизнес мэдээ”-ний анхдагч TV5 өнөөдөр нэг иймэрхүү.

    2016.03.07. TV5. Хөтлөгч-борлуулагч

    P1360404

     
  • Mongold 20:05 on 2015-12-16 Permalink | Reply
    Tags: Хэвлэл мэдээлэл   

    Өдөр тутмын найман сонины нэг дугаарын нэгдүгээр нүүрт нэг нийтлэл нэгэн зэрэг гарчээ 

    Энэ бол Монголын өдөр тутмын сонинуудын 2015 оны 11-р сарын 1-ны дугаарын эхний нүүрэнд болсон явдал юм.

    2015-11.01. Өдөр тутмын 8 сонинд зэрэг гарсан Х.Батттулгын захиалгат нийтлэл

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel